Aanpak Veluwe van start: 300 miljoen voor natuur

Van plannen naar concrete uitvoering

Op 17 juni 2026 zetten het Rijk, de provincie Gelderland, de waterschappen en de betrokken gemeenten hun handtekening onder een samenwerkingsovereenkomst én het eerste uitvoeringsplan voor de Aanpak Veluwe stikstof. Na jaren van voorbereiding gaat de gebiedsgerichte aanpak nu daadwerkelijk van start. De uitvoering verloopt gefaseerd: resultaten en nieuwe inzichten worden steeds meegenomen in de volgende stappen.

Minister Jaimi van Essen (LVVN) benadrukt het belang van doorpakken: “De Veluwe is een uniek gebied met grote opgaven, maar ook met veel regionale energie. Hier gebeurt al veel en wordt al langere tijd hard gewerkt aan deze aanpak. Voor mij is het belangrijk dat we die energie bundelen en doorpakken. Uiteindelijk gaat het erom dat we de natuur herstellen. Zodat we stap voor stap ook weer ruimte creëren voor vergunningverlening. Zo komen we niet alleen op de Veluwe, maar in heel Nederland weer vooruit.”

De uitdagingen zijn concreet: de natuur staat onder druk, de stikstofbelasting is op veel plekken te hoog en ook de toestand van water en bodem vraagt om ingrijpen. De komende tien jaar werken de vier overheidslagen samen aan verbetering van natuur, water en leefomgeving in het gebied.

Vier overheidslagen trekken samen op

Wat de Aanpak Veluwe onderscheidt, is de breedte van de bestuurlijke coalitie. Rijk, provincie, waterschappen en gemeenten trekken gezamenlijk op, aangevuld met inwoners, agrariërs, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Die betrokkenheid is geen bijzaak: maatregelen die aansluiten bij de praktijk in het gebied vergroten het draagvlak en de kans op succes.

Wethouder Jarin van der Zande van Apeldoorn legt de lokale insteek uit: “We staan voor een grote opgave op en rond de Veluwe: natuur herstellen, de stikstofuitstoot terugdringen én ervoor zorgen dat mensen hier kunnen blijven wonen, werken en ondernemen. Daarom kiezen we in Apeldoorn voor een aanpak die begint in het gebied zelf, zoals gebiedsaanpak GEUS. We kennen de dorpen, de mensen en de uitdagingen die hier spelen.”

De waterschappen brengen hun eigen expertise in. Heemraad Erik den Hertog: “Water speelt een belangrijke rol in de toekomst van de Veluwe. Een sterke natuur begint bij een gezond water- en bodemsysteem. We werken aan herstel van beekdalen, het vasthouden van water, het aanvullen van grondwater en het verbeteren van de waterkwaliteit. De opgaven zijn groot en vragen om een lange adem.” Meer achtergrond over de rol van waterschappen bij dit soort opgaven vind je op de vacaturepagina voor de publieke sector.

Waarvoor wordt de 300 miljoen euro ingezet?

Het kabinet stelt 300 miljoen euro beschikbaar voor de eerste fase van de Aanpak Veluwe. Met dit budget kunnen overheden en betrokken partijen direct aan de slag. De middelen worden op meerdere fronten ingezet:

• Herstel van beekdalen en watersystemen
• Verbetering van bodem en natuur
• Maatregelen in overgangszones rond natuurgebieden
• Ondersteuning van agrarische ondernemers bij verduurzaming, innovatie, extensivering of vrijwillige verplaatsing of beëindiging
• Mogelijkheden voor gezamenlijke gebiedsplannen van groepen agrariërs

Een aanzienlijk deel van het budget gaat naar de landbouw, met als doel de uitstoot te verminderen en tegelijkertijd toekomstperspectief te bieden aan agrarische bedrijven die willen doorontwikkelen.

Wethouder Jan Pieter van der Schans (Ede, regio Foodvalley) is helder over wat er op het spel staat: “Agrarische bedrijfsontwikkeling, woningbouw, natuurherstel. Het gaat al zeven jaar moeizaam vanwege het stikstofslot. De Aanpak Veluwe bevat concrete maatregelen om vergunningverlening op gang te brengen en de natuur te herstellen, en dat is allebei hard nodig. We stellen agrarisch ondernemers in staat om hun stikstofuitstoot fors te verminderen, met innovatie en managementmaatregelen.”

Perspectief voor natuur én economie

De aanpak vraagt een bijdrage van alle sectoren in het gebied. De betrokken overheden erkennen dat de maatregelen gevolgen hebben voor inwoners en ondernemers, met name in de landbouw. Toch is de inzet tweeledig: natuur versterken én economische ontwikkeling mogelijk maken. Door de stikstofdruk te verlagen, ontstaat weer ruimte voor vergunningverlening. Dat is nodig voor boeren, woningbouw, verduurzaming van bedrijven en andere maatschappelijke opgaven.

Gedeputeerde Peter Drenth van de provincie Gelderland beschrijft de jarenlange impasse: “Ik heb vele tientallen inwoners, boeren en andere ondernemers op de Veluwe gesproken die niet verder kunnen, soms gewoon stilstaan. Boeren weten niet waar ze aan toe zijn, vakantieparken kunnen niet uitbreiden, dorpen en steden kunnen geen nieuwe wegen of wijken bouwen. Vandaag zijn we dichterbij dan ooit met een oplossing.” Hij roept de Eerste en Tweede Kamer op om landelijk beleid vast te stellen en budgetten beschikbaar te maken.

De Aanpak Veluwe richt zich daarmee op een toekomst waarin het gebied aantrekkelijk blijft om te wonen, werken, ondernemen en recreëren, met een sterke natuur en een toekomstbestendige economie. Voor professionals die werken aan dit soort gebiedsgerichte opgaven biedt Kennis & Inspiratie op Ambtenaar.Online regelmatig verdieping over beleid en loopbaan in de publieke sector.

Wat betekent dit voor de rest van Nederland?

De Aanpak Veluwe wordt door betrokkenen gezien als meer dan een regionaal project. Zowel minister Van Essen als gedeputeerde Drenth benadrukken dat een succesvolle uitvoering hier ook elders de weg kan vrijmaken. Drenth: “We laten aan Den Haag zien hoe Nederland van het stikstofslot af kan gaan.” Als vier overheidslagen erin slagen om in een complex gebied concrete resultaten te boeken, biedt dat een werkend model voor vergelijkbare opgaven in andere regio’s.

Meer informatie over de Aanpak Veluwe staat op de website van de provincie Gelderland: www.gelderland.nl/aanpak-veluwe.

Bron: Rijksoverheid.nl, Overheden starten uitvoering Aanpak Veluwe (17 juni 2026)