Verhoogd natuurbrandrisico: wat betekent dit voor de overheid?

Aanhoudende droogte heeft de brandweer ertoe gebracht fase 2 af te kondigen: de kans op een natuurbrand is verhoogd. Voor ambtenaren in buitendienst, gemeenten als verleners van stookontheffingen en overheidsorganisaties die natuur beheren, betekent dit concrete verplichtingen en gedragsaanpassingen.

Wat is fase 2 en waarom geldt het nu?

De brandweer hanteert een fasering om het actuele brandrisico in de natuur aan te geven. Fase 2 staat voor een verhoogde kans op natuurbrand als gevolg van een langdurig droge periode. Droge vegetatie brandt snel en een brand kan zich bij harde wind razendsnel en onvoorspelbaar verspreiden.

De natuur is tijdens fase 2 nog gewoon toegankelijk. Terreineigenaren, natuurbeheerders en hulpdiensten zijn extra alert, maar ze vragen ook van bezoekers en professionals die buiten werken om waakzaam te zijn. Verdachte situaties meld je direct via 112. Meer over welke gebieden onder fase 1 of 2 vallen, vind je op de website van de brandweer.

Dit thema raakt ook het bredere vraagstuk van klimaatadaptatie en de weerbaarheid van Nederland: extremere droogte en hitte zijn geen uitzonderingen meer, maar terugkerende omstandigheden waar de publieke sector structureel op moet anticiperen.

Verantwoordelijkheden van overheidsorganisaties als terreineigenaar

Gemeenten, waterschappen en provincies beheren vaak aanzienlijke stukken groen en natuur. Als terreineigenaar dragen zij een eigen verantwoordelijkheid bij verhoogd brandrisico. Dat betekent in de praktijk: aanvullende regels stellen voor gebruik van hun terreinen.

Terreineigenaren kunnen het gebruik van open vuur verbieden, inclusief vuurkorven, fakkels en koken op vaste brandstof zoals hout of houtskool en briketten. Dit geldt voor terreinen in of direct grenzend aan de natuur. Medewerkers van deze organisaties die buiten werken, zijn bij uitstek de ogen en oren op het terrein: zij signaleren verdachte situaties eerder dan een toevallige passant.

Wil je weten welke ontwikkelingen er spelen bij gemeenten rondom dit soort thema’s? Bekijk het kennis- en inspiratieplatform voor actuele achtergronden uit de publieke sector.

Stookontheffingen: wat verandert er bij verhoogd brandrisico?

Stookontheffingen worden verleend door de provincie of de gemeente. Bij fase 2 kan het zijn dat de voorwaarden van een ontheffing tijdelijk stoken verbieden. Houders van een stookontheffing doen er goed aan de voorwaarden van hun ontheffing te raadplegen, of contact op te nemen met de verlenende instantie.

Voor ambtenaren die betrokken zijn bij het verlenen of handhaven van stookontheffingen geldt een extra verantwoordelijkheid. Proactief contact opnemen met aanvragers, hen wijzen op de actuele situatie en controleren of zij op de hoogte zijn van geldende beperkingen, voorkomt misverstanden en vermindert het risico op incidenten.

Onduidelijkheid over de eigen ontheffing? Bel de instantie die de ontheffing heeft verleend. Varieert per situatie en per regio, dus raadpleeg altijd de specifieke voorwaarden.

Gedragsregels voor medewerkers in buitendienst

Ambtenaren die buiten werken in of nabij natuurgebieden, krijgen bij fase 2 te maken met een aantal praktische gedragsregels. Kleine onachtzaamheden kunnen grote gevolgen hebben.

• Parkeer voertuigen niet in hoog en droog gras: hitte van de uitlaat of katalysator kan brand veroorzaken.
• Gooi sigarettenpeuken en glas altijd in een prullenbak of neem ze mee. Glas kan door zonlicht als brandglas werken.
• Houd rekening met broei: opgehoopt tuinafval of kolen van een barbecue kunnen sluipend brand veroorzaken.
• Neem een blusmiddel mee: een blusdeken, brandblusser of emmer water. Klein en praktisch, maar bij een beginnende brand kan het het verschil maken.
• Reken niet op mobiel bereik in natuurgebieden. Beperk bereik is in veel gebieden de realiteit; zorg dat collega’s weten waar je bent.

Verdachte situaties meld je bij de terreineigenaar of een hulpdienst. Maak foto’s, noteer kentekens en persoonskenmerken als je iets niet vertrouwt.

Hoe meld je een brand of verdachte situatie?

Zie je een brand? Wacht niet op hulp. Vlucht zo snel en zo ver mogelijk weg, bij voorkeur naar de openbare weg. Beweeg haaks op de brandrichting, niet ervoor uit of in de richting van de verspreiding. Daarmee verklein je de kans dat de brand je inhaalt. Help anderen, zeker kinderen, om op een veilige plek te komen.

Bel 112 en geef de locatie zo precies mogelijk door. De 112NL-app (beschikbaar via de Playstore en AppStore) stuurt automatisch vooraf ingevulde gegevens en, met toestemming, je locatie door naar de meldkamer. Je kunt via de app ook aangeven welke hulpdienst je nodig hebt en of je in staat bent te spreken. Handig in een situatie waar elke seconde telt.

Bij een verdachte situatie, zonder directe brand, meld je dit bij de terreineigenaar of een hulpdienst. Noteer locatie, persoonskenmerken en kentekens. Foto’s en video’s kunnen bij de opvolging waardevol zijn.

Bron: Gemeente Oisterwijk, 25 juni 2026

{“@context”:”https://schema.org”,”@type”:”Article”,”headline”:”Verhoogd natuurbrandrisico: wat betekent dit voor de overheid?”,”description”:”Fase 2 is afgekondigd: de kans op natuurbrand is verhoogd. Wat betekent dit voor ambtenaren, terreineigenaren en stookontheffingen bij gemeenten en provincies?”,”image”:”https://ambtenaar.online/wp-content/uploads/2026/06/Verhoogd-natuurbrandrisico-wat-betekent-dit-voor-de-overheid-1200×675.webp”,”datePublished”:”2026-06-25T13:04:14.041Z”,”dateModified”:”2026-06-25T13:04:14.041Z”,”author”:{“@type”:”Organization”,”name”:”Ambetenaar.online Production”}}

{“@context”:”https://schema.org”,”@type”:”FAQPage”,”mainEntity”:[{“@type”:”Question”,”name”:”Wat betekent fase 2 van de brandweer en wanneer geldt dit?”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”Fase 2 geeft aan dat er een verhoogde kans op natuurbrand is door een langdurig droge periode. Droge vegetatie brandt snel en kan zich bij harde wind razendsnel verspreiden. De brandweer kondigt fase 2 af wanneer deze omstandigheden actueel zijn.”}},{“@type”:”Question”,”name”:”Welke regels gelden voor terreineigenaren bij verhoogd brandrisico?”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”Gemeenten, waterschappen en provincies kunnen als terreineigenaar het gebruik van open vuur verbieden op hun terreinen in of grenzend aan de natuur. Dit geldt voor vuurkorven, fakkels en koken op vaste brandstof zoals hout of houtskool.”}},{“@type”:”Question”,”name”:”Wat gebeurt er met mijn stookontheffing bij fase 2?”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”Bij fase 2 kunnen de voorwaarden van je stookontheffing tijdelijk stoken verbieden. Raadpleeg de voorwaarden van je ontheffing of neem contact op met de verlenende instantie (gemeente of provincie) voor de actuele beperkingen.”}},{“@type”:”Question”,”name”:”Welke voorzorgsmaatregelen moeten ambtenaren in buitendienst treffen?”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”Parkeer niet in hoog gras, gooi sigarettenpeuken en glas weg, let op broei van opgehoopt afval, neem een blusmiddel mee en zorg dat collega’s weten waar je bent. Kleine onachtzaamheden kunnen grote gevolgen hebben.”}},{“@type”:”Question”,”name”:”Hoe meld ik een brand of verdachte situatie veilig?”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”Bij een brand: vlucht haaks op de brandrichting naar de openbare weg en bel 112 met precieze locatie. De 112NL-app stuurt automatisch je locatie door. Bij verdachte situaties zonder brand: meld dit bij de terreineigenaar met locatie, persoonskenmerken en foto’s.”}}]}