Groningen adviseert positief over waterstofopslag Zuidwending

Advies aan het ministerie: wie zijn er bij betrokken?

Provincie Groningen heeft advies uitgebracht aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat over het opslagplan van EnergyStock B.V., onderdeel van Gasunie, voor waterstofopslag in Zuidwending. Dat advies kwam niet in isolatie tot stand: de provincie stemde af met de gemeenten Veendam en Pekela en met waterschap Hunze & Aa’s. Vier overheidslagen bogen zich dus over één en dezelfde vraag, elk vanuit hun eigen taak en belang.

Die samenwerking laat zien hoe een adviestraject rond mijnbouw in de praktijk werkt: geen enkele overheidslaag beslist alleen. Het ministerie van EZK neemt uiteindelijk een instemmingsbesluit, maar leunt daarbij op de inbreng van regionale overheden die het gebied en de gevolgen voor inwoners het beste kennen.

Waarom caverne A5 bij Zuidwending een unieke rol speelt

Het opslagplan van EnergyStock draait om caverne A5, een uitgeloogde zoutcaverne in de bodem bij Zuidwending. Uit deze caverne wordt sinds 2010 zout gewonnen door Nobian. De ruimte die daardoor ontstaat, is oorspronkelijk aangelegd voor aardgasopslag, maar is daarvoor nooit gebruikt. Nu krijgt de caverne een nieuwe bestemming: opslag van waterstof.

Daarmee wordt caverne A5 de eerste locatie in Nederland waar op grote schaal waterstof ondergronds wordt opgeslagen. Het is niet de enige caverne die op de planning staat. Naar verwachting volgt later een aparte aanvraag voor de cavernes A9, A10 en A11. Wordt die ingediend en goedgekeurd, dan ontstaan er in totaal vier of vijf opslagcavernes voor waterstofgas op de locatie Zuidwending. Voor professionals die zich bezighouden met de energietransitie is dit een traject om te volgen: het bepaalt mede hoe ondergrondse waterstofopslag in de rest van Nederland wordt vormgegeven.

Positief advies, met voorwaarden voor veiligheid

Twee onafhankelijke adviesorganen bogen zich over het plan. Zowel TNO-Adviesgroep Economische Zaken (TNO-AGE) als het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) adviseren positief over de waterstofopslag in caverne A5. SodM voegt daar een voorwaarde aan toe: bij een eventuele instemming moeten voorschriften worden opgenomen om de veiligheid blijvend te waarborgen.

Provincie Groningen onderschrijft deze adviezen. De strekking van het provinciale standpunt is dat de waterstofopslag positief wordt beoordeeld, zolang dit veilig en verantwoord gebeurt. Concreet adviseert de provincie om de door SodM voorgestelde voorschriften mee te nemen in een eventueel instemmingsbesluit. Zo’n advies is dus niet zonder meer een akkoord: het is een positief oordeel met een uitdrukkelijke kanttekening over blijvend toezicht op veiligheid.

Vertrouwen herstellen na de gaswinning uit het Groningenveld

Een advies over een technisch opslagplan staat niet los van de geschiedenis van de regio. Provincie Groningen benoemt zelf dat de impact van de gaswinning uit het Groningenveld heeft geleid tot een afgenomen vertrouwen in mijnbouwactiviteiten. Wie in dit gebied werkt aan een nieuw mijnbouwproject, krijgt dus onvermijdelijk te maken met die voorgeschiedenis.

Om die reden vindt de provincie het belangrijk dat er samen met inwoners, overheden en andere betrokken partijen wordt gewerkt aan een duidelijke toekomstvisie voor het gebied. Aan die gebiedsvisie wordt momenteel gewerkt, samen met de gemeenten Veendam en Pekela, het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en bewonersgroepen. Landschapsverandering door dit soort projecten moet daarin uitdrukkelijk een plek krijgen. Het is een signaal dat vertrouwen niet vanzelf terugkomt met een positief advies alleen, maar actief opgebouwd moet worden.

Wat dit betekent voor werk bij provincies, gemeenten en waterschappen

Voor professionals in beleid, vergunningverlening of omgevingsmanagement laat dit traject zien hoe breed een dossier als waterstofopslag kan worden. Er is expertise nodig op het snijvlak van mijnbouwveiligheid, ruimtelijke ordening en bestuurlijke afstemming tussen overheidslagen. Provincies, gemeenten en waterschappen moeten daarbij niet alleen inhoudelijk samenwerken, maar ook oog houden voor het gesprek met inwoners.

Wie meer wil weten over de eerdere stap in dit dossier, kan de eerdere investering in waterstofopslag HyStock nalezen. Voor bredere ontwikkelingen bij lokale overheden is meer nieuws over gemeenten te vinden, en voor de rol van waterschappen in dit soort dossiers is nieuws over waterschappen een goed vertrekpunt.

Dit artikel is gebaseerd op het nieuwsbericht van provincie Groningen over het adviestraject waterstofopslag Zuidwending.

Veelgestelde vragen

Wat houdt het plan voor waterstofopslag in Zuidwending in?

EnergyStock B.V., onderdeel van Gasunie, wil waterstof ondergronds opslaan in zoutcaverne A5 bij Zuidwending. Deze caverne was oorspronkelijk bedoeld voor aardgasopslag, maar is daarvoor nooit gebruikt.

Wie beslist over de waterstofopslag in Zuidwending?

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat neemt uiteindelijk het instemmingsbesluit. Daarbij gebruikt het ministerie adviezen van onder meer Provincie Groningen, de gemeenten Veendam en Pekela, waterschap Hunze & Aa’s, TNO-AGE en het Staatstoezicht op de Mijnen.

Is de waterstofopslag in Zuidwending veilig?

TNO-AGE en het Staatstoezicht op de Mijnen hebben positief geadviseerd over opslag in caverne A5. SodM stelt wel als voorwaarde dat voorschriften worden opgenomen om de veiligheid blijvend te waarborgen; Provincie Groningen ondersteunt die voorwaarde.

Hoeveel waterstofcavernes komen er in Zuidwending?

Het huidige opslagplan gaat over caverne A5, de eerste Nederlandse locatie voor grootschalige ondergrondse waterstofopslag. Mogelijk volgt later een aparte aanvraag voor de cavernes A9, A10 en A11, waardoor op de locatie in totaal vier of vijf opslagcavernes kunnen ontstaan.

Waarom worden inwoners betrokken bij de waterstofopslag in Zuidwending?

De gevolgen van de gaswinning uit het Groningenveld hebben het vertrouwen in mijnbouwactiviteiten aangetast. Daarom werken overheden en bewonersgroepen samen aan een gebiedsvisie waarin ook landschapsverandering door nieuwe projecten een duidelijke plaats krijgt.