ACM krijgt inroepbevoegdheid: tweede kamer akkoord
Tweede Kamer stemt in met aanpassing mededingingswet
De Tweede Kamer heeft ingestemd met een wijziging van de mededingingswet die het toezicht op fusies en overnames uitbreidt. De nieuwe inroepbevoegdheid van de ACM moet voorkomen dat bedrijven via kleinere overnames een te sterke marktpositie opbouwen zonder voorafgaande toetsing.
Grote ondernemingen kunnen bijvoorbeeld een vernieuwende startup overnemen en zo mogelijke concurrentie wegnemen. Een vergelijkbaar effect kan ontstaan wanneer een bedrijf achter elkaar meerdere kleinere ondernemingen koopt. Zulke transacties blijven nu soms buiten beeld, omdat hun omzet onder de grens voor een verplichte melding bij de Autoriteit Consument & Markt ligt. Na de wetswijziging kan de toezichthouder bepaalde overnames onder die grens alsnog beoordelen.
Wat de inroepbevoegdheid van de ACM inhoudt
De inroepbevoegdheid geeft de ACM straks de mogelijkheid om zelf een onderzoek naar een fusie of overname te starten, ook wanneer de betrokken ondernemingen de transactie vanwege hun omzet niet verplicht hoeven te melden. Voor inzet van die bevoegdheid moet minstens één van de bedrijven een omzet van 50 miljoen euro hebben.
De grens voor een verplichte melding komt op minimaal 75 miljoen euro omzet voor elk van de twee betrokken bedrijven te liggen. Het verschil tussen beide bedragen is wezenlijk: vanaf 50 miljoen euro kan de ACM een transactie zelf oproepen voor toetsing, terwijl bij minimaal 75 miljoen euro per onderneming een meldingsplicht geldt.
Het wetsvoorstel ontstond op initiatief van Tweede Kamerlid Bushoff, in samenwerking met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Als de Eerste Kamer het voorstel behandelt en ermee instemt, past minister Heleen Herbert van EZK de wet aan. Het kabinet had de invoering van deze bevoegdheid al vastgelegd in het coalitieakkoord.
Volgens Herbert zijn er genoeg overnames en fusies buiten het bestaande toezicht gebleven die toch te dominante marktpartijen opleverden. Zij stelt dat Tweede Kamer en kabinet gezamenlijk werken aan gezonde marktwerking voor ondernemers en consumenten. De minister verwacht dat de bevoegdheid concurrentie en vernieuwing ondersteunt, terwijl ondernemingen ruimte houden om te groeien, en spreekt waardering uit voor het initiatief van Bushoff.
Aanpak van ‘killer acquisitions’ en ‘kralen rijgen’
De wetswijziging richt zich op twee manieren waarop een reeks of een afzonderlijke kleinere overname de concurrentie kan beperken. Deze praktijken staan bekend als ‘killer acquisitions’ en ‘kralen rijgen’.
Bij een ‘killer acquisition’ koopt een grote onderneming een kleine, vernieuwende concurrent voordat die kan uitgroeien tot een serieuze marktspeler. De bron noemt als voorbeeld een groot technologiebedrijf dat een startup met een slimme app overneemt. Omdat het concern de nieuwe toepassing als mogelijke bedreiging voor de eigen producten ziet, beëindigt het na de aankoop de ontwikkeling. Daardoor verdwijnen zowel de innovatie als toekomstige concurrentie.
‘Kralen rijgen’ draait om het gezamenlijke effect van meerdere kleine transacties. Denk aan een grote winkelketen die binnen korte tijd veel plaatselijke winkels in één stad overneemt. Iedere aankoop afzonderlijk heeft slechts een beperkt effect. De opgetelde overnames kunnen consumenten uiteindelijk wel minder keuze geven.
De inroepbevoegdheid van de ACM maakt het mogelijk om ook naar zulke patronen en transacties te kijken wanneer zij onder de gewone omzetgrenzen blijven. Daarmee krijgt de toezichthouder een gerichter middel om mogelijke gevolgen voor de markt te beoordelen.
Eerste grote wijziging sinds 1998
De voorgestelde aanpassing vormt de eerste omvangrijke verandering van de beoordeling van fusies en overnames sinds de Nederlandse mededingingswet in 1998 werd ingevoerd. Tweede Kamer en kabinet willen hiermee beter zicht krijgen op transacties die niet aan de gebruikelijke omzetdrempels komen.
De wijziging vervangt de bestaande meldingsplicht niet, maar voegt een extra mogelijkheid voor toezicht toe. Voor professionals die werken aan economisch beleid, marktordening of handhaving betekent dit dat ook kleinere overnames relevant kunnen worden voor een beoordeling door de ACM.
Kabinet werkt ook aan marktremediebevoegdheid
Het kabinet bereidt naast de inroepbevoegdheid nog een ander instrument voor: de marktremediebevoegdheid. Die moet ingrijpen mogelijk maken wanneer de marktwerking vastloopt en herstel nodig is.
De mededingingswet rust behalve het toezicht op fusies en overnames op twee andere onderdelen. De wet verbiedt kartelvorming en staat bedrijven niet toe misbruik te maken van een economische machtspositie. Het ministerie van EZK werkt aan een voorstel waarmee in de toekomst gerichter kan worden opgetreden in markten die onvoldoende functioneren.
Wie dit dossier vanuit beleid of recht volgt, vindt via Kennis & Inspiratie voor de publieke sector meer inhoud over overheid en loopbaan. Ambtenaar.Online bereikt daarbij zowel actief als latent werkzoekende professionals, waardoor beleidsactualiteit ook buiten een directe sollicitatieperiode onder de aandacht blijft.
Bron: Rijksoverheid, aanpassing mededingingswet voor beter en gerichter toezicht op fusies en overnames.
Veelgestelde vragen
Wat houdt de inroepbevoegdheid van de ACM in?
De bevoegdheid laat de ACM straks bepaalde fusies en overnames toetsen die vanwege de bedrijfsomzet niet verplicht gemeld hoeven te worden.
Vanaf welke omzet kan de ACM de bevoegdheid inzetten?
De ACM kan een transactie zelf oproepen voor toetsing wanneer minstens één van de betrokken bedrijven een omzet van 50 miljoen euro heeft.
Wanneer geldt een verplichte melding bij de ACM?
Een verplichte melding geldt straks wanneer beide betrokken bedrijven ieder minimaal 75 miljoen euro omzet hebben.
Welke overnamepraktijken wil de wetswijziging aanpakken?
De wijziging richt zich onder meer op ‘killer acquisitions’, waarbij een vernieuwende concurrent wordt opgekocht en stilgelegd, en op ‘kralen rijgen’, waarbij meerdere kleine overnames samen de concurrentie beperken.
Is de gewijzigde mededingingswet al definitief?
De Tweede Kamer heeft ingestemd. Na behandeling en instemming in de Eerste Kamer zal minister Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat de wet aanpassen.