Elf EU-landen willen strengere OIM-definitie aangepast

Wat is de definitie Onderneming in Moeilijkheden?

De Europese definitie Onderneming in Moeilijkheden, meestal afgekort tot OIM, bepaalt mede welke bedrijven toegang kunnen krijgen tot subsidies, garanties en leningen. De regels moeten voorkomen dat niet-levensvatbare ondernemingen met staatssteun overeind blijven en zo oneerlijk concurreren. Volgens Nederland en tien andere EU-landen treft de huidige afbakening echter ook innovatieve startups en scale-ups die financieel gezond en levensvatbaar zijn.

Daardoor kan een groeibedrijf financiering mislopen terwijl de onderneming volgens de betrokken landen ten onrechte als niet-levensvatbaar geldt. Het nieuwste voorstel van de Europese Commissie moet dit probleem vanaf 2027 aanpakken, maar gaat voor de elf landen niet ver genoeg. Voor professionals in economisch beleid, staatssteun en innovatie raakt dit dossier direct aan de vraag hoe publieke middelen beschikbaar blijven voor ondernemingen met groeipotentieel.

Waarom de huidige regels groeibedrijven onterecht raken

De OIM-definitie kijkt in de huidige vorm naar het eigen vermogen van een onderneming. Juist daar ontstaat een knelpunt voor innovatieve groeibedrijven, omdat zij hun ontwikkeling vaak financieren met durfkapitaalleningen en achtergestelde leningen in plaats van met eigen vermogen.

Deze financieringsvormen tellen binnen de bestaande beoordeling niet mee, ook niet als quasi-eigen vermogen. Een startup of scale-up kan daardoor buiten de voorwaarden vallen voor subsidies, garanties of leningen, terwijl het bedrijf financieel gezond en levensvatbaar is. De beschermende werking van de Europese staatssteunregels pakt dan anders uit dan bedoeld: een regel tegen steun aan niet-levensvatbare bedrijven belemmert ook ondernemingen die financiering nodig hebben om verder te groeien.

Elf EU-landen stellen concrete aanpassing voor

België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Letland, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Polen, Slowakije en Tsjechië vragen de Europese Commissie om achtergestelde leningen en ander quasi-eigen vermogen als volwaardig eigen vermogen te behandelen. Die aanvulling ontbreekt in het voorstel dat de Commissie heeft gepresenteerd.

Aan dit gezamenlijke verzoek ging een eerdere stap vooraf. Onder leiding van Nederland spraken acht landen zich afgelopen mei al uit voor wijziging van de OIM-definitie, met als doel het innovatievermogen van de Europese Unie te versterken. De huidige groep van elf landen maakt nu concreet welke financieringsvormen volgens hen aan de beoordeling moeten worden toegevoegd.

De landen hebben hun standpunt vastgelegd in een gezamenlijke verklaring aan de Europese Commissie. Daarmee ligt er een gericht tegenvoorstel: pas de definitie zo aan dat de financieringsstructuur van startups en scale-ups beter wordt meegewogen, zonder het doel van de staatssteunregels los te laten.

Minister Herbert: ‘Groeibedrijven maken een sterkere economie mogelijk’

Minister Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat koppelt de voorgestelde wijziging aan de economische groei van Nederland en Europa. Volgens haar blijft die groei achter, met gevolgen voor werkgelegenheid, inkomsten en de betaalbaarheid van voorzieningen. Meer investeringen in innovatie en technologie moeten bijdragen aan een sterkere en duurzamere economie en aan minder afhankelijkheid van partijen buiten de EU.

Herbert stelt dat Europa startups en scale-ups niet onnodig moet afremmen als het concurrerend en innovatief wil blijven. Zij noemt de bestaande OIM-regels verouderd, omdat deze volgens haar ook van toepassing zijn op veelbelovende, innovatieve en stabiele groeibedrijven. De minister blijft het onderwerp samen met een brede groep grote en kleine EU-landen bij de Europese Commissie onder de aandacht brengen.

Ambtenaar.Online volgt zulke beleidsontwikkelingen vanuit hun betekenis voor professionals in de publieke sector. Het platform brengt nieuws, content en vacatures samen en bereikt daarmee zowel actief als latent werkzoekenden binnen verschillende overheidslagen. Zo kunnen beleidsprofessionals een Europees dossier volgen én de mogelijke gevolgen voor hun vakgebied plaatsen.

Wat er nu op de Europese agenda staat

De voorgestelde wijziging ligt nu op meerdere Europese tafels. De elf landen hebben hun gezamenlijke verklaring aan de Europese Commissie gestuurd. Ook staat de OIM-definitie op donderdag 24 september op de agenda van de Raad voor Concurrentievermogen in Brussel, waar de EU-ministers met economische verantwoordelijkheid bijeenkomen.

Minister Herbert spreekt diezelfde dag met Teresa Ribera, vicepresident van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor mededinging. In dat gesprek licht zij toe waarom de elf landen aanvullingen op het Commissievoorstel nodig vinden. Het verdere verloop hangt af van de reactie van de Europese Commissie en de behandeling in de Raad.

Wie vergelijkbare ontwikkelingen in economie en openbaar bestuur wil volgen, vindt meer achtergrond bij Kennis & Inspiratie voor de publieke sector. Ambtenaar.Online ondersteunt overheidsorganisaties daarbij met structurele zichtbaarheid, arbeidsmarktcommunicatie en employer branding, naast de journalistieke aandacht voor beleid. Bron: Rijksoverheid, Europese aanpak belemmerende regel financiering groeibedrijven onvoldoende.

Veelgestelde vragen

Wat betekent de definitie Onderneming in Moeilijkheden?

De Europese OIM-definitie helpt bepalen welke ondernemingen geen subsidies, garanties of leningen mogen ontvangen omdat zij als niet-levensvatbaar gelden. De regel moet oneerlijke concurrentie door staatssteun voorkomen.

Waarom kunnen startups en scale-ups door de OIM-definitie worden geraakt?

Innovatieve groeibedrijven gebruiken vaak durfkapitaalleningen en achtergestelde leningen. Deze financieringsvormen tellen binnen de huidige definitie niet mee als eigen vermogen, waardoor financieel gezonde bedrijven toch buiten financieringsregelingen kunnen vallen.

Welke landen willen de OIM-regels aanpassen?

België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Letland, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Polen, Slowakije en Tsjechië hebben gezamenlijk om aanpassing gevraagd.

Welke aanpassing stellen de elf EU-landen voor?

Zij willen dat achtergestelde leningen en ander quasi-eigen vermogen bij de OIM-beoordeling meetellen als volwaardig eigen vermogen.

Wanneer zou de Europese OIM-definitie veranderen?

Het voorstel van de Europese Commissie richt zich op een oplossing vanaf 2027. Nederland en tien andere EU-landen vinden de voorgestelde aanpak echter onvoldoende en vragen om aanvullingen.