Kabinet pakt lange ggz-wachtlijsten aan met nieuwe maatregelen
Lange wachtlijsten en personeelstekort in de ggz
De wachtlijsten in de ggz blijven volgens het kabinet te lang, terwijl het tekort aan personeel verder oploopt. Vooral mensen met ernstige psychische problematiek slagen er moeilijk in om passende hulp te krijgen. Daarom kondigt het kabinet op 2 oktober 2026 maatregelen aan die de beschikbare zorg gerichter moeten verdelen en de mentale veerkracht in de samenleving moeten versterken.
Minister Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wil psychische klachten waar mogelijk voorkomen en vroeg aanpakken. Als professionele zorg nodig is, moet de juiste behandeling of ondersteuning beschikbaar zijn. Tegelijk benadrukt zij dat een hulpvraag niet automatisch thuishoort in de geestelijke gezondheidszorg. Ondersteuning vanuit school, werk, buurt of het eigen sociale netwerk kan in sommige situaties beter aansluiten.
Het kabinet kiest daarom voor een aanpak die verder reikt dan de behandelkamer. Voorgenomen hervormingen worden in de praktijk beproefd, zodat duidelijk wordt welke veranderingen daadwerkelijk resultaat opleveren.
Schaarse zorgcapaciteit gerichter inzetten
De voorgestelde maatregelen moeten de beperkte ggz-capaciteit nadrukkelijker beschikbaar maken voor mensen met zware psychische problemen. Zij wachten volgens het kabinet nu geregeld te lang op de noodzakelijke zorg. Een gerichtere verdeling van behandelruimte moet daar verandering in brengen.
Bij lichtere hulpvragen wil het kabinet beter laten bepalen wanneer behandeling nog voldoende effect heeft. Zo moet onnodige of te intensieve behandeling worden tegengegaan. Waar de situatie het toelaat, krijgen groepsbehandelingen en hybride behandelingen de voorkeur. Die keuze moet bijdragen aan een doelmatiger gebruik van professionals en behandelcapaciteit.
Ook verdwijnt de vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars krijgen financiële prikkels die het aantrekkelijker moeten maken om mensen met ernstige psychische problematiek te helpen. Het kabinet gebruikt deze aanpassingen om in de dagelijkse praktijk vast te stellen welke veranderingen in het zorgstelsel effectief blijken.
Mentale gezondheid als opgave voor de hele samenleving
Een betere mentale gezondheid hangt volgens het kabinet niet uitsluitend af van de ggz. Omgaan met tegenslag, een gesprek met iemand in de omgeving en toegankelijke ondersteuning kunnen eveneens verschil maken. Preventie en sociale steun vormen daarom een belangrijk onderdeel van het beleid.
Een van de werkwijzen die in de praktijk wordt getest, is het Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM). Binnen deze aanpak worden de verschillende vormen van zorg en ondersteuning rond een persoon met elkaar verbonden. Het kabinet investeert ook in een Richtlijn Mentale Gezondheid, met adviezen over stappen die mensen zelf kunnen zetten om hun mentale welzijn te ondersteunen.
Verder gaat geld naar het Expertisecentrum Mentale Gezondheid van het Trimbos-Instituut. De Landelijke Beweging Mentale Gezondheid wordt verder ontwikkeld om mentale gezondheid meer aandacht te geven bij gemeenten, werkgevers, scholen en andere maatschappelijke organisaties.
Ook de leefomgeving krijgt een plaats in deze brede benadering. Groen in de buurt, contact binnen gemeenschappen, sport, cultuur en toegankelijke ontmoetingsplekken zoals buurthuizen kunnen eraan bijdragen dat mensen zich beter voelen. Het kabinet blijft om die reden investeren in de Samenhangende Preventiestrategie en in het bevorderen van sport en beweging.
Wat dit betekent voor gemeenten en het sociaal domein
Voor gemeenten en professionals in het sociaal domein verschuift de aandacht verder naar preventie en verbinding in de leefomgeving. Buurthuizen, groenvoorzieningen en activiteiten rond sport en cultuur kunnen bijdragen aan ontmoeting en ondersteuning. Samenwerking met scholen, werkgevers, zorgaanbieders en maatschappelijke organisaties sluit aan bij de brede aanpak die het kabinet voor ogen heeft.
Dat vraagt om afstemming tussen beleidsterreinen die in de gemeentelijke praktijk vaak afzonderlijk worden georganiseerd. Denk aan gezondheid, welzijn, openbare ruimte, sport en cultuur. De aangekondigde praktijktests moeten meer duidelijkheid geven over welke werkwijzen bruikbaar zijn en hoe zorg en ondersteuning beter op elkaar kunnen aansluiten.
Ambtenaar.Online volgt zulke ontwikkelingen als nieuwsplatform voor professionals in alle overheidslagen. Het platform brengt inhoudelijke artikelen, vacatures en arbeidsmarktcommunicatie op één centrale plek samen en bereikt daarmee zowel actief als latent werkzoekenden. Via kennis en inspiratie over werken in de publieke sector blijven beleidsontwikkelingen verbonden met de beroepspraktijk, terwijl overheidsorganisaties het hele jaar zichtbaar kunnen blijven bij relevante doelgroepen.
Bron: nieuwsbericht van de Rijksoverheid over de maatregelen voor mentale gezondheid en de ggz.
Veelgestelde vragen
Welke maatregelen neemt het kabinet tegen de wachtlijsten in de ggz?
Het kabinet wil schaarse behandelcapaciteit gerichter inzetten voor mensen met ernstige psychische problemen. Bij lichtere hulpvragen wordt beter bekeken wanneer behandeling effectief is, terwijl groepsbehandeling en hybride behandeling waar mogelijk de voorkeur krijgen.
Wat verandert er voor niet-gecontracteerde ggz-zorg?
Volgens de aangekondigde maatregelen wordt de vergoeding van niet-gecontracteerde zorg afgeschaft.
Wat is het Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM)?
GEM is een werkwijze die verschillende vormen van zorg en ondersteuning rond een persoon met elkaar verbindt. Het kabinet gaat deze aanpak in de praktijk toetsen.
Welke rol spelen gemeenten bij mentale gezondheid?
Gemeenten krijgen binnen de brede aanpak aandacht voor preventie, ontmoeting en een gezonde leefomgeving. Groen, buurthuizen, sport en cultuur worden genoemd als omstandigheden die het mentale welzijn kunnen ondersteunen.