Kabinet legt stikstofaanpak vast en zet steun klaar

Steun voor elke keuze

Op 3 november 2026 heeft het kabinet zijn stikstofaanpak vastgelegd. Het wetsvoorstel dat naar de Tweede Kamer gaat, vervangt de bestaande stikstofdoelen door uitstootdoelen voor landbouw, industrie en mobiliteit. Tegelijk stelde het kabinet het ontwerpprogramma met bijbehorende maatregelen vast. Natuurherstel moet zo opnieuw ruimte scheppen voor landbouw, natuur en bouw. De uitwerking omvat onder meer zones rond kwetsbare natuur, steun aan boeren en een rekenkundige ondergrens vanaf 1 juli 2027.

Boeren die kiezen voor innovatie, extensivering, omschakeling, verplaatsing of bedrijfsbeëindiging krijgen nu en in de komende jaren ondersteuning. Hiervoor reserveert het kabinet een groot gedeelte van de € 20 miljard. Voor iedere route is volgens het kabinet al een regeling beschikbaar of volgt die binnenkort. De hulp bestaat bijvoorbeeld uit begeleiding door een zaakbegeleider en subsidies voor stalmaatregelen, managementmaatregelen, innovatie en extensivering. Op groeiennaarmorgen.nl staat welke regelingen beschikbaar zijn of worden verwacht.

Van bewegende doelen naar grip op uitstoot

De stikstofaanpak van het kabinet introduceert wettelijke uitstootdoelen per sector ter vervanging van de huidige stikstofdoelen. Sectoren kunnen volgens het kabinet directer sturen op hun eigen uitstoot. De bestaande doelen zijn gekoppeld aan de Kritische Depositiewaarde (KDW), de grens voor stikstofneerslag waarboven natuurschade kan ontstaan. Omdat deze waarde volgens het kabinet geen vast doel vormt, leidt zij tot onzekerheid.

Voor de landbouw wordt de opdracht uitgedrukt in kilotonnen. De doelen gelden voor 2035 en begin 2028 vindt de eerste meting plaats. Blijkt dan dat de voortgang onvoldoende is, dan zal het kabinet ingrijpen. De maatregelen waarmee de doelen bereikt moeten worden, zijn opgenomen in het Programma Landbouw, Natuur en Stikstof. Het kabinet heeft dit programma eveneens op 3 november vastgesteld om de voorwaarden voor hervatting van vergunningverlening te realiseren.

Maatwerk en duidelijkheid in de zones

Zones rondom kwetsbare natuurgebieden vormen het zwaartepunt van de aanpak. Maatregelen leveren daar volgens het kabinet het meeste op voor vergunningverlening. Ze richten zich behalve op stikstof ook op het beperken van verdroging en natuurversnippering en op een betere waterkwaliteit. Omdat de knelpunten per gebied uiteenlopen, wil het kabinet lokale kennis benutten en ruimte geven aan gebiedsspecifieke oplossingen.

Landbouw blijft binnen de zones mogelijk, maar krijgt een andere vorm. Voor de omschakeling komt onder meer de subsidieregeling Extensieve Landbouw in Zones. Verder voorziet het pakket in een nieuwe verplaatsingsregeling, individuele begeleiding door zaakbegeleiders en meerdere openstellingen van de vrijwillige beëindigingsregeling. Boeren die hun bedrijf willen stoppen, kunnen daarvan gebruikmaken. Voor de ondersteuning in deze zones is meer dan € 9 miljard beschikbaar.

Rekenkundige ondergrens per 1 juli 2027

Het kabinet wil de juridisch houdbare rekenkundige ondergrens versneld laten ingaan op 1 juli 2027. Die grens kan ruimte bieden aan onder meer gemeentelijke woningbouwprojecten en andere ontwikkelingen met een geringe stikstofneerslag. Ook moet zij veel PAS-melders en interimmers helpen.

De invoeringsdatum geldt alleen als de doelen en het maatregelenpakket dat naar de Tweede Kamer is gestuurd definitief zijn vastgesteld. De regels voor de zones en de beheersmaatregelen moeten eveneens formeel zijn vastgelegd. Deze beheersmaatregelen moeten een ongewenste regionale stijging van stikstofneerslag tegengaan. Het kabinet werkt hiervoor samen met provincies aan wettelijke voorschriften.

Uitwerking andere maatregelen

Andere onderdelen kregen eveneens een nadere invulling, waaronder het borgingsmechanisme voor 2030 en een dashboard voor de voortgang. Dat dashboard moet de bereikte vermindering, de verwachte gevolgen van maatregelen en de resterende opdracht zichtbaar maken. Zo wordt te volgen of de stikstofaanpak resultaat oplevert.

De komende 3 maanden spreekt het kabinet met agrarische partijen over grondgebondenheid. Daarna gaat een wetsvoorstel in consultatie. Voor PAS-melders en interimmers worden juridisch houdbare routes voorbereid, waaronder passende maatregelen en het hedendaagse referentiemoment.

Wat volgt

In januari 2027 wordt definitief bepaald rond welke Natura 2000-gebieden zones worden ingesteld. De rekenkundige ondergrens volgt op 1 juli 2027 als alle voorwaarden zijn vervuld. Provincies kunnen tot september 2028 een eigen zoneplan indienen. Ondertussen werkt het kabinet de maatregelen en ondersteuning verder uit en versterkt het samen met mede-overheden de uitvoering.

Ambtenaar.Online volgt dit dossier als nieuwsplatform voor professionals in alle overheidslagen. Het platform brengt content, vacatures en arbeidsmarktcommunicatie op één plek samen en bereikt daarmee zowel actief als latent werkzoekenden binnen en buiten de publieke sector. Achtergrondverhalen over actuele beleidsthema’s staan bij Kennis & Inspiratie; meer informatie over deze verbindende rol staat op Over Ambtenaar.Online.

Bekijk de actuele vacatures bij overheidsorganisaties.

Bron: Rijksoverheid, kabinet legt stikstofaanpak vast en zet steun voor boeren klaar, 3 november 2026.

Veelgestelde vragen

Wat heeft het kabinet op 3 november 2026 vastgelegd?

Het kabinet heeft een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd dat de huidige stikstofdoelen vervangt door uitstootdoelen voor landbouw, industrie en mobiliteit. Ook stelde het kabinet het ontwerpprogramma met de maatregelen voor deze doelen vast.

Welke ondersteuning krijgen boeren binnen de stikstofaanpak?

Boeren kunnen ondersteuning krijgen bij innovatie, extensivering, omschakeling, verplaatsing of stoppen. Een groot deel van de € 20 miljard is hiervoor bestemd, waaronder subsidies en begeleiding door zaakbegeleiders.

Wanneer gaat de rekenkundige ondergrens in?

Het kabinet wil de rekenkundige ondergrens per 1 juli 2027 invoeren. Dat gebeurt alleen als de doelen en maatregelen definitief zijn vastgesteld en ook de regels voor zones en beheersmaatregelen formeel zijn vastgelegd.

Hoe lang krijgen provincies voor eigen zoneplannen?

Provincies krijgen tot september 2028 om eigen plannen te maken voor zones rond kwetsbare natuur. Als een plan niet binnen de vastgestelde doelen tot stand komt, gelden de rijksregels.

Wanneer wordt duidelijk waar de zones rond Natura 2000-gebieden komen?

In januari 2027 wordt definitief duidelijk rond welke Natura 2000-gebieden zones worden ingesteld.