Cleveringsluizen bij Lauwersoog verder open voor vistrek

Wat is er aan de hand bij de Cleveringsluizen in Lauwersoog?

Voor wie zoekt op Cleveringsluizen Lauwersoog vistrek, dit is de kern: bij de Cleveringsluizen aan het Lauwersmeer is de doorgang zo aangepast dat vissen de route tussen Waddenzee en binnenwater beter herkennen en vaker kunnen passeren. In de loop van augustus treedt het nieuwe systeem in werking.

Dat klinkt technisch, maar de betekenis is breder. Bij Lauwersoog komt natuurherstel samen met dagelijks waterbeheer. Waterschap Noorderzijlvest en provincie Groningen laten hier zien hoe een sluis niet alleen water regelt, maar ook een schakel kan zijn in een ecologische verbinding.

Waarom is een vrije vistrekroute belangrijk?

Een vrije route tussen zee en binnenwater bepaalt of trekvis zich kan voortplanten. Zeeforel, driedoornige stekelbaars en rivierprik zwemmen vanuit de Waddenzee via het Lauwersmeer naar beken in het binnenland om daar eitjes af te zetten. Jonge vissen trekken later terug naar zee om daar op te groeien.

Raakt die route onderbroken, dan merk je dat in de visstand. Voor waterbeheerders is dat het praktische punt: een sluis kan tegelijk een noodzakelijk kunstwerk en een obstakel zijn. Juist daarom weegt de verbinding tussen leefgebieden zwaar in beleid en uitvoering rond waterkwaliteit en natuurherstel.

Welke technische aanpassingen zijn gedaan voor Cleveringsluizen Lauwersoog vistrek?

De aanpassingen bouwen voort op werk dat al langer loopt. Voor de Europese Kaderrichtlijn Water brachten waterschappen in beeld waar barrières in het watersysteem zitten. Bij de Cleveringsluizen past Waterschap Noorderzijlvest sinds 2018 visvriendelijk spuien toe. Daarbij openen de sluisdeuren bij gelijke waterstand, in plaats van pas bij een iets lagere zeewaterstand. Zo kunnen vissen makkelijker naar binnen, waarna de deuren na het spuien weer sluiten.

Om trekvissen vaker te laten passeren, startte in 2019 het project Vissen voor Verbinding. Van mei tot en met juni 2026 is aan de Friese kant van de sluis een spuikoker aangepast. Daar kwamen een lokstroompomp, een nieuwe besturingskast en een vernieuwde bediening van de sluisdeuren bij. De deuren van deze aangepaste spuikoker kunnen straks automatisch en op afstand worden bediend.

De winst zit in de combinatie. De deuren kunnen vaker en verder open, waardoor de doorgang aantrekkelijker wordt voor vis. De lokstroompomp maakt een stroom zoet water die vissen herkennen en volgen. Voor technici en ecologen is dat precies waar dit project om draait: niet alleen een opening maken, maar zorgen dat vissen die opening ook echt vinden.

Hoe wordt het effect de komende jaren onderzocht?

De komende twee jaar volgt Hogeschool Van Hall Larenstein wat deze ingrepen opleveren. Studenten onderzoeken hoe forel, rivierprik en harders trekken en kijken naar de aanwezigheid van trekvis tijdens de getijdecyclus. Daarmee verschuift het project van aanpassen naar meten.

Dat onderzoek gebruikt twee sporen. Met een volgsysteem op basis van geluidsgolven brengen de studenten vissen in beeld. Sonar meet intussen of er vis bij de sluis aanwezig is. Zo ontstaat zicht op drie vragen die voor beheer tellen: hoe de doorgang wordt gebruikt, wanneer vissen passeren en om welke soorten het gaat.

Wie werken samen binnen Vissen voor Verbinding?

De ingrepen bij Lauwersoog staan niet op zichzelf. Ze maken deel uit van Vissen voor Verbinding, een samenwerkingsproject van onder andere de Waddenvereniging, Sportvisserij Nederland, Sportvisserij Groningen Drenthe, gefuseerd als sportvisunie, Staatsbosbeheer, Sportvisserij Fryslân, Hogeschool Van Hall-Larenstein, Waterschap Noorderzijlvest en de provincie Groningen. Voor professionals in de publieke sector is dat een herkenbaar beeld: waterbeheer, ecologie, onderzoek en uitvoering lopen hier door elkaar heen.

Binnen die bredere aanpak werken de partners aan herstel van trekvissen in Noord-Nederland. Ze verbeteren verbindingen tussen leefgebieden, herstellen paai- en opgroeigebieden, zetten forellen uit, geven voorlichting over trekvissen, stimuleren de sportvisserij en monitoren waterkwaliteit en visstand. Wie meer achtergrond zoekt bij vergelijkbare publieke dossiers, vindt die in Kennis & Inspiratie.

De samenwerking rond Lauwersoog laat zien hoe klein ogende technische ingrepen groot ecologisch effect kunnen krijgen. Wie ook de loopbaankant van dit soort publieke projecten wil volgen, vindt vergelijkbare verhalen op Carrière. De praktische takeaway: natuurherstel hangt vaak af van kleine technische keuzes, maar pas samenwerking maakt zo’n route echt bruikbaar.

Bron: Provincie Groningen, Cleveringsluizen bij Lauwersoog verder open voor vistrek.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de Cleveringsluizen bij Lauwersoog en waarom worden ze aangepast voor vistrek?

De Cleveringsluizen reguleren de waterstand tussen de Waddenzee en het Lauwersmeer. Ze worden aangepast zodat trekvissen zoals zeeforel en rivierprik beter kunnen passeren tussen zee en binnenwater, waar ze zich voortplanten. Dit is onderdeel van natuurherstel in Noord-Nederland.

Hoe werkt het nieuwe visvriendelijke spuisysteem bij Lauwersoog?

De sluisdeuren openen nu bij gelijke waterstand in plaats van pas bij lagere zeewaterstand. Een lokstroompomp creëert een stroom zoet water die vissen herkennen en volgen. De deuren kunnen automatisch en op afstand worden bediend, zodat vissen vaker kunnen passeren.

Welke trekvissen profiteren van de verbeterde doorgang bij de Cleveringsluizen?

Zeeforel, rivierprik, driedoornige stekelbaars en harders kunnen nu beter migreren. Deze vissen zwemmen vanuit de Waddenzee naar binnenlandse beken om te paaien en trekken later terug naar zee om op te groeien.

Hoe wordt het effect van de aanpassingen bij Lauwersoog gemeten?

Hogeschool Van Hall Larenstein onderzoekt de komende twee jaar hoe vissen de sluis gebruiken. Met sonar en volgsystemen op basis van geluidsgolven meten studenten wanneer vissen passeren, welke soorten aanwezig zijn en hoe de doorgang wordt gebruikt.

Welke organisaties werken samen aan het project Vissen voor Verbinding?

Waterschap Noorderzijlvest, provincie Groningen, Staatsbosbeheer, Sportvisserij Nederland, Waddenvereniging en Hogeschool Van Hall Larenstein werken samen. Ze verbeteren verbindingen tussen leefgebieden, herstellen paaigebieden en monitoren visstand in Noord-Nederland.