Nieuwe handreiking tegen desinformatie over gender en lhbtiq+

Waarom deze handreiking nu nodig is

Berichten met onjuiste of misleidende informatie over gendergelijkheid en lhbtiq+-gelijkheid komen vaker voor. Maatschappelijke organisaties die werken aan de emancipatie van vrouwen en lhbtiq+ personen kunnen hierdoor te maken krijgen met spanningen, polarisatie en soms een onveilige situatie voor medewerkers en vrijwilligers. De handreiking ‘Omgaan met mis- en desinformatie’ moet deze organisaties helpen zich beter te weren tegen desinformatie en intimidatie.

Voor professionals in de publieke sector is dit relevant omdat de handreiking raakt aan emancipatiebeleid, communicatie en de ondersteuning van maatschappelijke organisaties. Ambtenaar.Online volgt dit soort beleidsontwikkelingen als nieuwsplatform voor professionals binnen alle vijf overheidslagen. Op het platform komen inhoudelijke berichtgeving, vacatures en arbeidsmarktcommunicatie op één centrale plek samen.

Welke risico’s desinformatie met zich meebrengt voor organisaties

Foutieve en misleidende verhalen over een organisatie of haar activiteiten kunnen onrust en vrees veroorzaken. In het uiterste geval kunnen zulke berichten aanleiding geven tot gevaarlijk handelen. Een verhaal dat zich snel via online kanalen verspreidt, kan daardoor tastbare gevolgen krijgen voor medewerkers en vrijwilligers.

Ook het gewone werk kan onder druk komen te staan. Maatschappelijke organisaties beschikken vaak over weinig tijd en beperkte middelen. Moeten zij veel capaciteit inzetten om onjuiste beweringen en misleidende verhalen recht te zetten, dan blijft minder ruimte over voor hun kerntaak: de maatschappelijke positie van vrouwen, meiden en lhbtiq+ personen versterken.

Misleidende informatie kan er ook voor zorgen dat mensen zich afkeren van organisaties en personen die zich inzetten voor gendergelijkheid en lhbtiq+-gelijkheid. Daarmee kan het vertrouwen in hun werk afnemen.

Bewuste keuzes maken in de omgang met desinformatie

Medewerkers en vrijwilligers bepalen elke dag welke kwesties hun aandacht en tijd verdienen. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) ontwikkelde de handreiking om maatschappelijke organisaties bij die afwegingen te ondersteunen. Organisaties uit het emancipatiedomein werkten mee aan de totstandkoming ervan.

De publicatie biedt praktische hulp bij het bepalen van een aanpak en bij de eerste stappen die een organisatie kan zetten. Daarmee geeft OCW geen standaardreactie voor iedere situatie, maar hulpmiddelen waarmee betrokkenen gezamenlijk bewuste keuzes kunnen maken. Meer achtergrond over werken aan maatschappelijke vraagstukken is te vinden binnen Kennis & Inspiratie voor professionals in de publieke sector.

Wat de handreiking concreet biedt

De handreiking ondersteunt organisaties bij het herkennen van misinformatie en desinformatie en bij het bespreken van een passende werkwijze. De inhoud behandelt onder meer:

• de betekenis van desinformatie en misinformatie en manieren om beide te herkennen;
• mogelijke interne afspraken, bijvoorbeeld over het registreren en bewaren van signalen en over de keuze om wel of niet te reageren;
• manieren waarop een organisatie met de gevolgen van misleidende of onjuiste informatie kan omgaan.

Ook staan er beknopte controlelijsten, praktische aanwijzingen en voorbeeldvragen in. Organisaties kunnen die gebruiken om intern het gesprek te voeren. Zo kunnen zij beoordelen wat een bericht teweegbrengt binnen de eigen organisatie en welk effect het daarbuiten heeft.

Voor beleidsmedewerkers en communicatieprofessionals biedt dat een concreet vertrekpunt om verantwoordelijkheden en mogelijke reacties te bespreken. Ambtenaar.Online maakt zulke ontwikkelingen toegankelijk voor professionals binnen de publieke sector en bereikt met nieuws, content en arbeidsmarktcommunicatie zowel actief als latent werkzoekenden. Andere inhoud over loopbaankeuzes en werken voor de overheid staat op de pagina Carrière in de publieke sector.

Dit is nog maar een eerste stap

De snelle verspreiding en de gevolgen van misinformatie en desinformatie verdwijnen niet door één handreiking. De overheid wil de gevaren van desinformatie zo veel mogelijk terugdringen en de samenleving ertegen beschermen. Op de webpagina over desinformatie, misinformatie en nepnieuws licht de overheid haar bredere inzet toe.

Via het emancipatiebeleid blijft de overheid werken aan meer gelijkwaardigheid, vrijheid en veiligheid voor vrouwen en lhbtiq+ personen. De koers van kabinet-Jetten staat beschreven in de onlangs gepubliceerde Emancipatienota ‘Vrijheid Telt’. De praktische betekenis van de nieuwe handreiking ligt vooral in het voeren van een intern gesprek en het vooraf maken van afspraken, terwijl de bredere aanpak doorloopt.

Wilt u beleidsontwikkelingen zoals deze blijven volgen? Op Ambtenaar.Online vindt u nieuws, content en vacatures van overheidsorganisaties op één centrale plek.

Bron: Rijksoverheid, ‘Omgaan met des- en misinformatie: handreiking voor maatschappelijke organisaties’, 9 oktober 2026.

Veelgestelde vragen

Waarom is de handreiking ‘Omgaan met mis- en desinformatie’ ontwikkeld?

Desinformatie en misinformatie over gendergelijkheid en lhbtiq+-gelijkheid verspreiden zich vaker. Dat kan bij maatschappelijke organisaties leiden tot onrust, polarisatie en soms onveilige situaties voor medewerkers en vrijwilligers.

Wie heeft de handreiking gemaakt?

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft de handreiking samen met organisaties uit het emancipatiedomein ontwikkeld.

Wat staat er in de handreiking?

De handreiking legt uit wat desinformatie en misinformatie zijn en hoe organisaties die kunnen herkennen. Ook behandelt zij interne afspraken over signalen, bewaren en reageren, plus manieren om met de gevolgen om te gaan.

Welke praktische hulpmiddelen bevat de handreiking?

Organisaties vinden er beknopte controlelijsten, tips en voorbeeldvragen om intern te bespreken wat een bericht binnen en buiten de organisatie teweegbrengt.

Lost de handreiking het probleem van desinformatie op?

Nee. De overheid beschouwt de handreiking als onderdeel van een bredere inzet om de risico’s van desinformatie te beperken en de gelijkwaardigheid, vrijheid en veiligheid van vrouwen en lhbtiq+ personen te vergroten.