Kabinet wil slagvaardige overheid: kleiner en slimmer
Minder en eenvoudigere regels
Het kabinet wil met een slagvaardige overheid de rijksoverheid eenvoudiger, slimmer en kleiner maken. Aanleiding is dat inwoners en ondernemers de overheid in de loop der jaren als te ingewikkeld zijn gaan ervaren. Staatssecretaris van Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid Eric van der Burg schrijft aan de Tweede Kamer dat regels moeten verdwijnen of eenvoudiger worden, gegevens veiliger en makkelijker tussen overheidsorganisaties moeten kunnen worden gedeeld en de rijksdienst doelmatiger moet werken. Tegelijk vraagt de bezuiniging op de organisatiekosten om scherpe keuzes.
Het kabinet wil nieuwe regelgeving afremmen en onderzoekt het Duitse principe van omgekeerde bewijslast. Het verantwoordelijke ministerie moet dan per regel aantonen waarom die nog nodig is. Zonder afdoende onderbouwing vervalt de regel. Bij nieuwe regels volgt ook een extra toets op de mogelijkheid om ze na een bepaalde periode automatisch te laten vervallen.
Betere dienstverlening
De Rijksoverheid wil vaker vanuit één loket werken, zodat mensen en bedrijven haar als één toegankelijke organisatie ervaren. Dat vraagt om soepelere gegevensuitwisseling tussen onder meer de Belastingdienst, de Kamer van Koophandel en gemeenten.
Binnen twee jaar laat het kabinet een wettelijke oplossing ontwikkelen waarmee overheidsorganisaties gegevens kunnen delen voor proactieve dienstverlening. Inwoners en bedrijven hoeven informatie die al bij de overheid bekend is dan niet nogmaals aan te leveren. Het uitgangspunt ‘altijd de juiste deur’ betekent dat iemand bij het eerste contact hulp krijgt of naar de passende instantie wordt geleid. MijnBetaaloverzicht geldt als voorbeeld: burgers zien daar in één overzicht welke bedragen zij aan verschillende overheidsorganisaties verschuldigd zijn.
Een productievere rijksdienst
Een productievere rijksdienst begint volgens het kabinet met zuiniger en doelmatiger gebruik van de eigen middelen. Ministeries versoberen hun facilitaire dienstverlening, standaardiseren ICT-systemen en benutten beschikbare werkplekken effectiever.
Het streven is één werkplek voor iedere twee medewerkers. Gebouwen die niet meer nodig zijn, worden afgestoten. Het Rijk wil ook vaker gezamenlijk inkopen en daarbij minder eisen stellen. In het eerste kwartaal van 2027 presenteert het kabinet doelen en besparingsplannen voor het gebruik van AI om de productiviteit te verhogen.
Minder Haagse muren
Betere samenwerking moet de scheidslijnen tussen departementen, beleid, uitvoering, toezicht en verschillende overheidslagen verkleinen. Volgens het kabinet zijn er in de afgelopen decennia veel controlerende, toezichthoudende en adviserende instanties bijgekomen. Dat levert onnodig werk op en bemoeilijkt de aanpak van complexe maatschappelijke problemen.
Het aantal vaste adviescolleges, momenteel 28, en het aantal adviescommissies, circa 150, moet flink dalen. Het kabinet stelt hiervoor nog in 2026 concrete doelen vast. Ook de ongeveer 400 beleidsevaluaties per jaar worden fors verminderd. Andere vormen van financiering en verantwoording moeten samenwerking over organisatiegrenzen heen makkelijker maken.
Strategische keuzes
Vereenvoudiging en slimmer werken leiden er volgens het kabinet toe dat de rijksdienst de komende tien jaar minder ambtenaren nodig heeft. Algemene efficiencymaatregelen zijn niet genoeg. Er zijn ook inhoudelijke beslissingen nodig over taken die de overheid wel en niet blijft uitvoeren.
De bezuiniging op de rijksdienst bedraagt € 900 miljoen in 2027 en loopt op tot € 3,5 miljard vanaf 2035. Het kabinet schat dat dit over meerdere jaren neerkomt op ongeveer 25.000 FTE minder. De gevolgen verschillen per onderdeel van de overheid; onder meer politie en defensie zijn uitgezonderd.
Voor professionals biedt de vacaturetekst de duidelijkste informatie over wat een concrete functie vraagt. Ambtenaar.Online brengt hiervoor content, werkgeversprofielen en vacatures op één platform samen. Wie zich op een loopbaanstap oriënteert, kan de loopbaangidsen voor de publieke sector gebruiken om functie-eisen en ontwikkelmogelijkheden zorgvuldig te beoordelen.
Voortgang
De slagvaardige overheid geldt als een speerpunt van het kabinet. Ministeries, medeoverheden, inspecties en maatschappelijke organisaties werken gezamenlijk aan deze opdracht, onder coördinatie van staatssecretaris Eric van der Burg.
Binnen een half jaar verschijnt een meerjarige aanpak voor de toekomst van de rijksdienst. Daarin komen ook de resultaten van de Commissie Toekomst Rijksdienst en voorstellen voor strategische keuzes. De voorjaarsnota moet duidelijk maken hoe de bezuinigingen precies worden ingevuld.
Ambtenaar.Online volgt ontwikkelingen bij alle vijf overheidslagen en verbindt die berichtgeving met informatie over werkgevers en loopbanen. Wekelijks verschijnen nieuwe verhalen en uitlegstukken in Kennis en inspiratie over werken bij de overheid. Voor professionals blijft de praktische conclusie: volg de meerjarige aanpak en de voorjaarsnota, maar baseer loopbaankeuzes op de concrete vacaturetekst en informatie van de betreffende overheidsorganisatie.
Benieuwd welke overheidsorganisaties nu werven? Bekijk de werkgeversprofielen en open vacatures van 272 overheidsorganisaties op Ambtenaar.Online, van gemeenten en ministeries tot provincies en waterschappen.
Veelgestelde vragen
Wat bedoelt het kabinet met een slagvaardige overheid?
Het kabinet wil een rijksoverheid die eenvoudiger, slimmer en kleiner werkt, met minder regels, betere gegevensdeling, toegankelijkere dienstverlening en een doelmatiger georganiseerde rijksdienst.
Hoeveel regels wil de rijksoverheid schrappen of vereenvoudigen?
De rijksoverheid wil minimaal 500 regels per jaar schrappen of vereenvoudigen voor inwoners, professionals en ondernemers.
Hoeveel wordt op de rijksdienst bezuinigd?
De bezuiniging bedraagt € 900 miljoen in 2027 en loopt op tot € 3,5 miljard vanaf 2035. Het kabinet schat dat dit over meerdere jaren neerkomt op circa 25.000 FTE minder, waarbij onder meer politie en defensie zijn uitgezonderd.
Wanneer volgen de volgende kabinetsplannen?
Binnen een half jaar komt er een meerjarige aanpak voor de toekomst van de rijksdienst. De precieze invulling van de bezuinigingen volgt in de voorjaarsnota.