Onttrekkingsverbod oppervlaktewater: wat het inhoudt
Waarom grijpt het waterschap nu in?
April 2026 was geen gewone lentemaand. In het beheergebied van Waterschap Vallei en Veluwe viel tussen de 3 en 9 millimeter neerslag, terwijl het langjarig gemiddelde voor april op 45 tot 50 millimeter ligt. Dat verschil is geen statistisch toeval: het betekent dat de bodem en het watersysteem de lente zijn ingegaan met een fors tekort.
Lokale buien in mei en begin juni vulden dat tekort niet aan. Het neerslagtekort liep op tot 121 millimeter en beweegt richting de 5% droogste jaren ooit gemeten. Hogere temperaturen in mei zorgden bovendien voor verhoogde verdamping, waardoor sloten en beken verder zakten. De verwachting is dat de komende periode droger blijft. Dat maakt ingrijpen noodzakelijk.
Wat verbiedt het onttrekkingsverbod precies?
Per 12 juni 2026 geldt in het beheergebied van Waterschap Vallei en Veluwe een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater op locaties zonder wateraanvoer. Concreet: het is verboden om water te pompen of te onttrekken uit sloten en andere watergangen.
Het verbod treft meerdere sectoren. Landbouwers mogen geen water oppompen voor beregening van graslanden of gewassen. Boomkwekers, sportverenigingen en industriële gebruikers vallen eveneens onder het verbod. De reikwijdte is breed, juist omdat de druk op het watersysteem vanuit al deze sectoren tegelijk komt.
Welke gebieden zijn uitgezonderd van het verbod?
Niet het hele beheergebied valt onder het verbod. Gebieden waar externe wateraanvoer mogelijk is, zijn uitgezonderd. Het gaat om polders die grenzen aan de Randmeren en om watergangen die water kunnen inlaten vanuit de IJssel of de Nederrijn. Daar blijft onttrekking toegestaan, omdat het watersysteem op die locaties aangevuld kan worden.
De logica is eenvoudig: waar water van buiten het systeem kan worden ingebracht, is de kans op uitputting van de lokale watervoorraden kleiner. Waterschap Vallei en Veluwe heeft een interactieve kaart beschikbaar waarop de uitzonderingsgebieden staan aangegeven. Wie wil weten of een specifieke locatie onder het verbod valt, kan die kaart raadplegen via de website van het waterschap.
Hoe lang blijft het verbod van kracht?
Het onttrekkingsverbod geldt voor onbepaalde tijd. Er is geen vaste einddatum. Het waterschap monitort doorlopend de actuele waterpeilen en weersomstandigheden en beoordeelt op basis daarvan of het verbod gehandhaafd moet blijven of kan worden opgeheven. Dit continue toezicht is kenmerkend voor hoe waterschappen droogtebeleid uitvoeren: niet met een vaste kalender, maar op basis van meetdata. Meer achtergrond over de rol van waterschappen in het waterbeheer vind je in het bredere verhaal over klimaatadaptatie in Nederland.
Welke risico’s voorkomt het verbod?
Een waterpeil dat al laag staat en dan verder daalt door onttrekking, leidt tot een reeks problemen. Stilstaand, ondiep water warmt sneller op en raakt zuurstofarm. Dat vergroot de kans op blauwalg en vissterfte. Door het verbod beschermt het waterschap de doorstroming en de waterkwaliteit in het systeem.
Landbouwgronden profiteren ook. Een te droge bodem beschadigt gewassen en tast de draagkracht van percelen aan. Tegelijk beschermt het verbod natuurgebieden die gevoelig zijn voor verdroging: veengebieden, natte heides en beekdalen kunnen bij aanhoudend lage peilen onomkeerbare schade oplopen. Het verbod is daarmee geen maatregel tegen één sector, maar een bescherming van het hele watersysteem.
Bron: Gemeente Woudenberg, Waterschap Vallei en Veluwe stelt onttrekkingsverbod oppervlaktewater in