Landelijke ophokplicht vogelgriep ingesteld na uitbraken

Ophok- en afschermplicht

Na drie uitbraken van vogelgriep binnen korte tijd voert staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur een landelijke ophok- en afschermplicht in. Met deze maatregelen wil hij het risico op verdere besmettingen terugdringen. Voor professionals in beleid, toezicht en communicatie binnen de publieke sector maakt het besluit duidelijk welke regels per type vogelhouder gelden.

Erkens noemt de kans op nieuwe besmettingen ernstig nu drie uitbraken kort na elkaar zijn vastgesteld. Hij wil dierenleed en schade voor ondernemers zo veel mogelijk tegengaan. De staatssecretaris erkent dat vooral pluimveehouders met buitenuitloop en mensen die hobbymatig vogels houden de gevolgen merken. Toch acht hij beperking van het contact tussen gehouden vogels en mogelijk besmette wilde vogels noodzakelijk om volgende uitbraken tegen te gaan.

De eerste van de drie besmettingen werd op 26 oktober vastgesteld in Lutjegast in Groningen. Een dag later, op 27 oktober, volgde Middelie in Noord-Holland. Op 28 oktober kwam daar Grootegast in Groningen bij. De landelijke ophokplicht bij vogelgriep volgt niet uitsluitend uit deze drie gevallen. Ook meldingen over uitbraken in andere lidstaten van de Europese Unie en recente vondsten van besmette wilde vogels wegen mee. Nu de vogeltrek is begonnen, kan het virus zich mogelijk verder verspreiden onder wilde vogels.

Een ophok- en afschermplicht verkleint de mogelijkheid dat gehouden vogels in aanraking komen met wilde vogels die besmet zijn. De actuele situatie speelt mee in het besluit om nu aanvullende regels in te voeren. Ervaring uit eerdere jaren laat volgens het bronbericht zien dat vanaf oktober en november meer uitbraken optreden. Erkens neemt de maatregelen daarom al op dit moment om het besmettingsrisico te beperken.

Voor alle vogels die commercieel worden gehouden geldt een ophokplicht. Commercieel gehouden fazanten en loopvogels vormen de uitzondering: voor deze dieren geldt uitsluitend een afschermplicht, omdat ophokken praktisch niet uitvoerbaar is. Niet-commercieel gehouden risicovogels, waaronder kippen van hobbyhouders, vallen eveneens onder de afschermplicht en hoeven niet te worden opgehokt. Zo verschilt de geldende regel per houder en vogelsoort.

Ambtenaar.Online volgt zulke beleidsontwikkelingen als nieuwsplatform voor professionals en overheidsorganisaties. Het platform brengt nieuws, vacatures en arbeidsmarktcommunicatie op één centrale plek samen en richt zich daarbij op alle vijf overheidslagen. Meer achtergrond voor professionals staat bij Kennis & Inspiratie van Ambtenaar.Online.

Overige maatregelen

Voor risicovogels geldt in heel Nederland een volledig verbod op tentoonstellingen. Het landelijke bezoekersverbod voor locaties waar vogels verblijven is eveneens strenger gemaakt. Bezoek mag alleen doorgaan als dat nodig is voor de volksgezondheid, diergezondheid, het welzijn van dieren of de gezondheid van personen die zich in de stal bevinden.

Bezoekers moeten het geldende hygiëneprotocol volgen en hun bezoek laten registreren. Erkens vraagt alle betrokken partijen om waakzaam te blijven en de maatregelen voor bioveiligheid na te leven. Voor publieke professionals betekent dit dat heldere communicatie en zorgvuldige uitvoering van de landelijke regels centraal staan. Informatie over de rol en focus van het platform staat op de pagina over Ambtenaar.Online.

Vaccinatie

Uitbraken van vogelgriep en maatregelen als de ophokplicht raken ondernemers ingrijpend. De overheid wil voorkomen dat dezelfde situatie ieder jaar terugkeert. Daarom stelt zij samen met de sector een plan op om vaccinatie van legpluimvee verplicht te maken en daarmee nieuwe uitbraken te helpen voorkomen.

Het ministerie zet zich binnen dat traject ook in om handelsbelemmeringen weg te nemen. Staatssecretaris Erkens zal het plan van aanpak aan het einde van het jaar naar de Tweede Kamer sturen. Daarmee krijgt de aanpak naast de maatregelen voor de actuele uitbraken ook een vervolg dat gericht is op preventie.

Werk je in beleid, toezicht of communicatie en wil je op de hoogte blijven van het plan van aanpak en andere ontwikkelingen? Volg via Ambtenaar.Online het nieuws over beleid en uitvoering in de publieke sector, en ontdek op hetzelfde platform vacatures bij overheidsorganisaties.

Bronvermelding: dit bericht is gebaseerd op het officiële nieuwsbericht van de Rijksoverheid over de landelijke ophok- en afschermplicht na vogelgriepuitbraken, gepubliceerd op 28 oktober 2026 om 17.46 uur.

Veelgestelde vragen

Voor welke vogels geldt de landelijke ophokplicht vanwege vogelgriep?

De ophokplicht geldt voor alle commercieel gehouden vogels. Commercieel gehouden fazanten en loopvogels zijn uitgezonderd, omdat ophokken voor deze dieren praktisch niet uitvoerbaar is.

Moeten hobbyhouders hun kippen ophokken vanwege vogelgriep?

Nee, hobbyhouders hoeven hun kippen niet op te hokken. Voor niet-commercieel gehouden risicovogels geldt wel een afschermplicht, zodat zij niet in contact komen met mogelijk besmette wilde vogels.

Waarom is de ophokplicht voor vogelgriep landelijk ingevoerd?

De landelijke plicht moet het risico op nieuwe besmettingen en contact met besmette wilde vogels verkleinen. Aanleiding zijn drie kort opeenvolgende uitbraken, besmettingen elders in de Europese Unie, vondsten onder wilde vogels en de begonnen vogeltrek.

Welke aanvullende maatregelen gelden naast de ophokplicht?

In heel Nederland geldt een volledig tentoonstellingsverbod voor risicovogels en een aangescherpt bezoekersverbod voor locaties waar vogels verblijven. Noodzakelijke bezoekers moeten het hygiëneprotocol volgen en hun bezoek laten registreren.

Wat is het verschil tussen de ophokplicht en de afschermplicht bij vogelgriep?

Bij de ophokplicht moeten commercieel gehouden vogels binnen worden gehouden. De afschermplicht geldt voor commercieel gehouden fazanten en loopvogels en voor niet-commercieel gehouden risicovogels, waaronder kippen van hobbyhouders.