Rechters tot 73 jaar als plaatsvervanger mogelijk
Wetsvoorstel naar de Tweede Kamer
Op 3 november 2026 heeft het kabinet een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer ingediend dat rechters tot 73 jaar als plaatsvervanger inzetbaar moet houden. De regeling geldt voor rechters die na hun reguliere ontslag willen blijven werken. Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Claudia van Bruggen kondigde kort na haar aantreden al aan dat zij de tijdelijke mogelijkheid wilde omzetten in een blijvende wettelijke regeling.
Voor rechters geldt nu een wettelijke ontslagleeftijd van 70 jaar. Door hen daarna als plaatsvervanger te laten werken, kan de Rechtspraak ervaren krachten blijven inzetten bij een tekort aan capaciteit. Dat gebeurt al: in 2025 waren bij de Rechtspraak 170 plaatsvervangers werkzaam die ouder waren dan 70 jaar. Voor professionals in de publieke sector laat dit voorstel zien hoe behoud van ervaring kan bijdragen aan de personele bezetting.
Ervaren rechters behouden voor de Rechtspraak
Volgens staatssecretaris Van Bruggen zorgt het voorstel ervoor dat ervaren rechters beschikbaar blijven voor de Rechtspraak. De ervaringen met plaatsvervangers van 70 jaar en ouder zijn volgens haar in de praktijk zeer positief. Hun inzet helpt het tekort aan rechters te verkleinen en kan zo de werkdruk verlichten.
Van Bruggen verbindt die personele bijdrage aan het bredere belang van een sterke rechtsstaat van goede kwaliteit. De maatregel draait daarmee om meer dan het langer inzetten van individuele rechters. Voor de Rechtspraak betekent de regeling dat opgebouwde kennis en ervaring beschikbaar blijven op momenten waarop extra capaciteit nodig is.
Waarom structurele inzet nodig is
De verplichte uitstroom bij het bereiken van 70 jaar vormt een belangrijke oorzaak van het tekort aan rechters. Een groeiend aantal rechters komt dicht bij die leeftijd. Een deel kiest er bovendien voor om al vóór de wettelijke ontslagleeftijd met pensioen te gaan. Daardoor neemt het belang toe van een structurele mogelijkheid om plaatsvervangers van 70 jaar en ouder in te zetten.
Deze plaatsvervangers kunnen bij een capaciteitstekort werkzaamheden verrichten bij rechtbanken en gerechtshoven. Ook de Centrale Raad van Beroep en het College van Beroep voor het bedrijfsleven kunnen een beroep op hen doen. De inzet is bedoeld voor situaties waarin aanvulling van de beschikbare capaciteit nodig is.
Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel werkte het ministerie nauw samen met de Raad voor de rechtspraak en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak. Daarmee zijn partijen betrokken die direct zicht hebben op de personele praktijk binnen de rechtspraak en op de inzet van rechterlijke plaatsvervangers.
Andere maatregelen
De inzet van plaatsvervangende rechters boven de 70 staat niet op zichzelf. Eerder zijn al maatregelen genomen om de capaciteit van de Rechtspraak uit te breiden. Zo is het aantal opleidingsplaatsen voor rechters en raadsheren in de afgelopen jaren verhoogd tot 140.
Met steun van het ministerie van Justitie en Veiligheid is ook geld gestoken in uitbreiding van het ondersteunende personeel. In de prijsafspraken voor 2026 tot en met 2028 tussen het ministerie en de Rechtspraak zijn eveneens middelen beschikbaar gesteld om de Rechtspraak te versterken. Een deel daarvan is bestemd voor institutionele vernieuwing die de werkdruk moet verminderen.
Tijdelijke wet
De huidige wettelijke mogelijkheid om rechters van 70 jaar en ouder bij een capaciteitstekort als plaatsvervanger in te zetten, ontstond tijdens de uitbraak van COVID-19. Deze tijdelijke regeling is één keer met drie jaar verlengd. Zij zou op 16 november 2026 eindigen als vóór die datum geen structureel wetsvoorstel bij de Tweede Kamer was ingediend.
Met de indiening van het permanente voorstel kan de Rechtspraak de huidige plaatsvervangers blijven inzetten. Ook blijft het mogelijk om nieuwe plaatsvervangers te benoemen. Over de uitkomst van de parlementaire behandeling doet het nieuwsbericht geen uitspraak. De indiening voorkomt wel dat de bestaande mogelijkheid door het verstrijken van de genoemde termijn direct wegvalt.
Bronvermelding
Bron: nieuwsbericht van de Rijksoverheid over het wetsvoorstel, gepubliceerd op 3 november 2026.
Ambtenaar.Online volgt ontwikkelingen die professionals en werkgevers in de publieke sector raken. Het platform brengt content, vacatures en arbeidsmarktcommunicatie op één plek samen en richt zich daarbij op actief en latent werkzoekende professionals. Meer inhoudelijke achtergronden staan bij Kennis & Inspiratie voor de publieke sector.
Wilt u als professional bijdragen aan een sterke publieke sector? Bekijk de actuele vacatures van overheidsorganisaties op Ambtenaar.Online.
Veelgestelde vragen
Wat regelt het wetsvoorstel voor rechters tot 73 jaar?
Het voorstel maakt het structureel mogelijk dat rechters die dat willen na hun wettelijke ontslagleeftijd van 70 jaar tot hun 73ste als plaatsvervanger blijven werken.
Waarom wil het kabinet rechters na hun 70ste blijven inzetten?
De inzet van ervaren plaatsvervangers moet helpen om het tekort aan rechters terug te dringen en de werkdruk binnen de Rechtspraak te verlichten.
Hoeveel plaatsvervangers boven de 70 werkten in 2025 bij de Rechtspraak?
In 2025 waren 170 plaatsvervangers ouder dan 70 jaar werkzaam bij de Rechtspraak.
Waar kunnen plaatsvervangende rechters van 70 jaar en ouder werken?
Zij kunnen bij een capaciteitstekort worden ingezet bij rechtbanken, gerechtshoven, de Centrale Raad van Beroep en het College van Beroep voor het bedrijfsleven.
Wanneer zou de tijdelijke regeling aflopen?
De tijdelijke wet zou op 16 november 2026 aflopen als vóór die datum geen structureel wetsvoorstel bij de Tweede Kamer was ingediend.