Kabinet wil statiegeldsysteem vereenvoudigen per 2028

Wat stelt het kabinet voor?

Het nieuwe statiegeldsysteem dat het kabinet voorstelt, moet inleveren van lege plastic flessen en blikjes eenvoudiger maken voor consumenten. Minister Van Veldhoven stuurt het voorstel naar de Tweede Kamer. De kern: meer duidelijkheid over verpakkingen met statiegeld, meer plekken om in te leveren en betere naleving van de regels.

Het kabinet wil met deze aanpassingen het wettelijke inzamelpercentage van 90% halen. De beoogde ingangsdatum voor de nieuwe regels is 1 januari 2028. Europese regelgeving bepaalt dat de sector voor 2029 90% van alle plastic flessen en blikjes moet inzamelen. Gebeurt dat niet, dan volgen strenge en dure eisen vanuit Europese regelgeving.

Waarom is dit nodig?

Statiegeld werkt aantoonbaar: meer flessen en blikjes komen terug voor inzameling en recycling, terwijl minder verpakkingen als zwerfafval op straat of in de natuur eindigen. Toch loopt het huidige systeem op meerdere punten vast.

Volgens het kabinet bestaan er nog te weinig innamepunten, functioneren automaten niet altijd goed en ontstaan bij sommige locaties lange wachtrijen. Consumenten begrijpen ook niet altijd waarom de ene plastic fles wel statiegeld heeft en de andere niet. Juist dat gebrek aan gemak zorgt ervoor dat verpakkingen in prullenbakken belanden, wat op sommige plekken tot problemen leidt.

Minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei benadrukt dat mensen hun statiegeld eenvoudig moeten kunnen terugkrijgen en lege flesjes en blikjes dichtbij moeten kunnen inleveren. Het kabinet wil daarom een duidelijker systeem, meer innamepunten en betere naleving, met als doel een schone leefomgeving en beter gebruik van waardevolle grondstoffen.

Meer duidelijkheid over welke verpakkingen statiegeld hebben

De statiegeldplicht gaat volgens het voorstel gelden voor alle plastic flessen tot en met 3 liter. Daaronder vallen ook zuivel- en sapflessen. Voor consumenten moet daardoor minder twijfel ontstaan over de vraag of een verpakking wel of niet terug kan naar een innamepunt.

Plastic flessen en blikjes mogen straks niet meer zonder statiegeld worden verkocht. Daarmee verdwijnt het onderscheid dat nu voor verwarring kan zorgen. Bij grotere verkooppunten van 200 m² of meer moet de consument ook de mogelijkheid krijgen om het statiegeld contant uitbetaald te krijgen.

Meer innamepunten en een grotere rol voor bulkautomaten

Meer verkooppunten die plastic flessen en blikjes verkopen, gaan deze verpakkingen ook innemen. Het kabinet houdt bij de invoering rekening met de lasten voor ondernemers en kiest daarom voor een innameplicht op basis van de omvang van het verkooppunt. Kleine winkels vallen buiten deze verplichting.

Verkooppunten die dicht bij elkaar liggen, mogen samenwerken. Zij kunnen samen één of meer uitbetalende automaten plaatsen of consumenten daarnaar verwijzen. Stichting Verpact draagt verantwoordelijkheid voor de inzameling en recycling van verpakkingen en voor het ontzorgen en ondersteunen van ondernemers.

Verpact zorgt ook voor een kostendekkende vergoeding voor kosten die verkooppunten maken bij de inname, zoals ruimte, schoonmaak en elektriciteit. Bulkautomaten krijgen in het voorstel een grotere rol, zodat consumenten grotere aantallen flessen en blikjes makkelijker in één keer kunnen inleveren.

Wat gebeurt er de komende periode?

De nieuwe regels moeten per 1 januari 2028 gaan gelden. Later dit jaar volgt een aanpassing van de regelgeving. Het kabinet vraagt Verpact en verkooppunten om niet tot die datum te wachten, maar nu al samen te werken aan betere en ruimere mogelijkheden voor het inleveren van flessen en blikjes.

Die oproep hangt samen met de Europese verplichting. De sector moet 90% van alle plastic flessen en blikjes ruim vóór 2029 inzamelen. Lukt dat niet, dan gelden volgens Europese regelgeving strenge en dure eisen.

Wat betekent dit voor de publieke sector?

Voor professionals binnen de publieke sector raakt dit voorstel meer dan alleen het inzamelpunt in de supermarkt. Gemeenten, omgevingsdiensten en andere overheidslagen werken aan afvalbeleid, circulaire economie, toezicht en de aanpak van zwerfafval. De voorgestelde regels kunnen daarom vragen om afstemming tussen beleid, uitvoering en handhaving.

Beleidsmedewerkers afval en duurzaamheid zullen vooral kijken naar de samenhang met lokale inzamelstructuren en zwerfafvalaanpak. Omgevingsdiensten en uitvoeringsorganisaties kunnen te maken krijgen met vragen over naleving, informatievoorziening en de praktische werking rond verkooppunten. Voor professionals die zich breder oriënteren op beleid en maatschappelijke impact biedt Kennis & Inspiratie van Ambtenaar.Online context bij dit soort ontwikkelingen.

Ambtenaar.Online volgt beleidsnieuws zoals dit vanuit de praktijk van overheidsorganisaties en professionals. Het platform brengt content, vacatures en arbeidsmarktcommunicatie voor de publieke sector op één plek samen en kijkt daarbij naar de impact op verschillende overheidslagen. Zo wordt zichtbaar hoe landelijke regels doorwerken in het dagelijkse werk van beleidsadviseurs, toezichthouders en projectleiders.

Wie werkt aan circulaire economie of afvalbeleid ziet in dit voorstel vooral een uitvoeringsvraagstuk: regels worden pas merkbaar beter als consumenten ze begrijpen, ondernemers ze kunnen toepassen en overheden ze goed kunnen verbinden met lokaal beleid. Oriënteert u zich op een volgende stap binnen de publieke sector, dan biedt de pagina Carrière bij Ambtenaar.Online meer context over loopbaanontwikkeling bij de overheid.

Bron: dit artikel is gebaseerd op het nieuwsbericht van de Rijksoverheid over het voorstel voor een makkelijker statiegeldsysteem. Raadpleeg de oorspronkelijke publicatie via Rijksoverheid.nl.

Veelgestelde vragen

Wanneer gaat het nieuwe statiegeldsysteem in?

Het nieuwe statiegeldsysteem gaat per 1 januari 2028 in. Het kabinet vraagt Verpact en verkooppunten echter nu al samen te werken aan betere inlevermogelijkheden, omdat de sector vóór 2029 90% van alle plastic flessen en blikjes moet inzamelen volgens Europese regelgeving.

Welke plastic flessen krijgen statiegeld onder het nieuwe systeem?

Alle plastic flessen tot en met 3 liter krijgen statiegeld, inclusief zuivel- en sapflessen. Plastic flessen en blikjes mogen straks niet meer zonder statiegeld worden verkocht, wat het onderscheid dat nu voor verwarring zorgt, wegneemt.

Welke winkels moeten lege flessen en blikjes innemen?

Verkooppunten van 200 m² of groter moeten plastic flessen en blikjes innemen. Kleine winkels vallen buiten deze verplichting. Verkooppunten die dicht bij elkaar liggen, mogen samenwerken en gezamenlijk automaten plaatsen.

Waarom voert het kabinet een nieuw statiegeldsysteem in?

Het huidige systeem werkt niet optimaal: er zijn te weinig innamepunten, automaten functioneren niet altijd goed en consumenten begrijpen niet waarom sommige flessen wel en andere niet statiegeld hebben. Het kabinet wil het inzamelpercentage naar 90% brengen om aan Europese regelgeving te voldoen en zwerfafval tegen te gaan.

Wat betekent het nieuwe statiegeldsysteem voor gemeenten en omgevingsdiensten?

Gemeenten en omgevingsdiensten werken aan afvalbeleid en zwerfafvalaanpak en zullen afstemming nodig hebben tussen beleid, uitvoering en handhaving. Omgevingsdiensten kunnen vragen krijgen over naleving en de praktische werking rond verkooppunten.