Nederland geeft 20 koloniale objecten terug aan Indonesië

Twintig objecten terug naar Indonesië

Nederland draagt op verzoek van Indonesië twintig culturele objecten over die in de koloniale tijd onrechtmatig naar Nederland kwamen, onder meer door roof of dwang. Het Wereldmuseum beheert achttien van de stukken en het Rijksmuseum de overige twee. Tot de collectie behoren onder andere de diamant van Banjarmasin, een met de hand geschreven koran en verschillende grafstenen.

Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap neemt hiermee het advies over van de Commissie Koloniale Collecties. Deze commissie staat onder leiding van Lilian Gonçalves-Ho Kang You. Grondig onderzoek naar de herkomst wees voor ieder object uit dat de oorspronkelijke eigenaar het bezit niet vrijwillig verloor.

Volgens Letschert helpt de teruggave om historisch onrecht te herstellen. Zij benadrukt dat de voorwerpen voor Indonesië van grote culturele en historische betekenis zijn, nooit in Nederland terecht hadden mogen komen en daarom nu worden teruggegeven.

Welke stukken worden overgedragen?

De teruggave van koloniale objecten aan Indonesië omvat stukken uit de collecties van het Rijksmuseum, het Wereldmuseum Amsterdam en het Wereldmuseum Leiden. Het gaat om de volgende voorwerpen:

• Diamant van Banjarmasin, Rijksmuseum: een geslepen diamant van 38 karaat die vroeger deel uitmaakte van de rijkssieraden van de sultan van Banjarmasin.
• Sikin Panjang, Rijksmuseum: een traditioneel zwaard afkomstig uit Aceh.
• Handgeschreven koran, Wereldmuseum Amsterdam: een exemplaar dat eigendom was van Teuku Umar.
• Vier manuscripten van het sultanaat Aceh, Wereldmuseum Leiden: handgeschreven werken, waaronder Hikayat Makkah Madinah.
• Zes wayang beber-rollen, Wereldmuseum Leiden: Javaanse rituele rollen van geklopte boombast uit de periode 1633 tot en met 1669.
• Paneel van een graftombe, Wereldmuseum Leiden: een grafpaneel uit de zestiende of zeventiende eeuw, vermoedelijk afkomstig van een koninklijk graf in Aceh.
• Grafstenen Batu Aceh, Wereldmuseum Leiden: grafstenen van zandsteen, versierd met Arabische kalligrafie.

De Commissie Koloniale Collecties maakt haar adviezen openbaar via haar eigen website. Daarmee zijn de onderbouwing en het herkomstonderzoek achter teruggavebesluiten toegankelijk voor professionals die zich bezighouden met erfgoed, beleid en bestuur.

Officiële overdracht in Amsterdam

De formele overdracht vindt op 9 oktober 2026 plaats in Indonesia House in Amsterdam. Tijdens de bijeenkomst zetten de Indonesische minister van Cultuur Fadli Zon en minister Rianne Letschert hun handtekening onder de overeenkomst. Daarmee krijgt het besluit over de twintig objecten een officieel vervolg.

Ambtenaar.Online volgt zulke beleidsontwikkelingen voor professionals in de publieke sector. Het platform brengt nieuws en inhoudelijke verhalen samen met vacatures en arbeidsmarktcommunicatie, zodat actuele dossiers en loopbaankansen op één centrale plek zichtbaar zijn. Meer achtergrond bij publieke thema’s staat op Kennis & Inspiratie.

Ook de Dubois-collectie gaat terug

Op dezelfde dag tekenen de betrokken partijen ook de overdrachtsovereenkomst voor de Dubois-collectie. Deze omvangrijke verzameling bevindt zich bij Naturalis Biodiversity Center. Voormalig minister Gouke Moes besloot in september 2025 dat de collectie aan Indonesië wordt teruggegeven.

Vier belangrijke voorwerpen uit de Dubois-collectie zijn inmiddels aan Indonesië overgedragen. Voor de resterende objecten wordt het vervoer voorbereid; dat transport begint op korte termijn. De ondertekening vormt daarmee een volgende stap in een afzonderlijk teruggavedossier.

Lopende verzoeken van Indonesië en Sri Lanka

De behandeling van koloniale collecties loopt na deze overdrachten door. De Commissie Koloniale Collecties heeft momenteel verzoeken uit Indonesië en Sri Lanka in behandeling. Zij adviseert de minister van OCW over aanvragen voor de teruggave van cultuurgoederen die tijdens de koloniale periode zijn weggenomen. Herstel van aangedaan onrecht vormt daarbij het uitgangspunt.

Voor beleidsmedewerkers en andere professionals biedt dit dossier concrete achtergrond bij herkomstonderzoek, museale collecties en internationale samenwerking. Ambtenaar.Online richt zich daarbij op professionals en overheidsorganisaties binnen alle vijf overheidslagen en houdt maatschappelijke beleidsthema’s bereikbaar voor zowel actief als latent werkzoekenden.

Wil je dossiers als dit blijven volgen en zien welke functies daarbij horen? Bekijk de nieuwsupdates en vacatures van overheidsorganisaties op Ambtenaar.Online.

Bron: Rijksoverheid, Collectiestukken uit Rijksmuseum en Wereldmuseum terug naar Indonesië, gepubliceerd op 9 oktober 2026.

Veelgestelde vragen

Welke objecten geeft Nederland terug aan Indonesië?

Nederland geeft twintig culturele objecten terug, waaronder de diamant van Banjarmasin, Sikin Panjang, een handgeschreven koran, vier manuscripten uit Aceh, zes wayang beber-rollen, een paneel van een graftombe en grafstenen Batu Aceh.

Waarom worden de koloniale objecten teruggegeven?

Herkomstonderzoek wees bij alle twintig objecten uit dat sprake was van onvrijwillig bezitsverlies. Minister Rianne Letschert volgde daarop het advies van de Commissie Koloniale Collecties.

Waar vond de officiële overdracht plaats?

De officiële overdracht vond op 9 oktober 2026 plaats in Indonesia House in Amsterdam. Fadli Zon en Rianne Letschert ondertekenden daar de overdrachtsovereenkomst.

Wat gebeurt er met de Dubois-collectie?

Ook voor de Dubois-collectie is een overdrachtsovereenkomst ondertekend. Vier belangrijke objecten zijn al aan Indonesië overgedragen; het vervoer van de overige stukken wordt voorbereid en begint op korte termijn.

Welke teruggaveverzoeken lopen nog?

De Commissie Koloniale Collecties behandelt momenteel verzoeken van Indonesië en Sri Lanka.