Uitbreiding voorschotregeling en affectieschade
Ministerraad stemt in met twee voorstellen
Op 26 juni 2026 heeft de ministerraad groen licht gegeven voor twee voorstellen van staatssecretaris Van Bruggen van Justitie en Veiligheid. Beide voorstellen zijn gericht op het verbeteren van de mogelijkheden voor schadeverhaal voor slachtoffers en hun naasten. Het gaat om de uitbreiding van de ongemaximeerde voorschotregeling naar meer geweldsdelicten, en om het toekennen van het recht op vergoeding van affectieschade aan broers en zussen. De voorstellen worden nu ter advisering voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State.
Staatssecretaris Van Bruggen benadrukte het belang van erkenning: “Geld kan het verdriet en gemis nooit wegnemen maar het is wel een manier om het leed te erkennen en hopelijk enigszins te verzachten. Daarom versterken we met deze voorstellen de positie van slachtoffers en nabestaanden. Want niemand vraagt erom slachtoffer te worden.”
Hoe werkt de ongemaximeerde voorschotregeling?
Het vertrekpunt van het slachtofferbeleid is helder: de dader betaalt. Een rechter kan daartoe een schadevergoedingsmaatregel opleggen. Voldoet de veroordeelde niet binnen acht maanden na het onherroepelijk worden van het vonnis aan zijn betalingsverplichting, dan keert de Staat het openstaande bedrag uit aan het slachtoffer. Standaard geldt daarvoor een plafond van 5.000 euro.
Bij seksuele misdrijven en een aantal opzettelijke geweldsdelicten geldt dit maximum niet. De Staat keert in die gevallen het volledige resterende bedrag uit, de zogeheten ongemaximeerde voorschotregeling. De inning bij de dader loopt daarna gewoon door via de Staat.
Welke delicten worden toegevoegd?
Een reeks ernstige geweldsmisdrijven viel tot nu toe buiten de ongemaximeerde regeling, wat in de praktijk tot schrijnende situaties leidde. Met het nieuwe voorstel worden de volgende delicten aan de regeling toegevoegd:
- Opzettelijke brandstichting
- Wederrechtelijke vrijheidsberoving
- Gijzeling
- Gijzeling met terroristisch oogmerk
- Dwang
- Dood door schuld
- Dood door schuld in het verkeer
Door deze delicten onder de ongemaximeerde voorschotregeling te brengen, versterkt het kabinet de positie van slachtoffers die tot nu toe met een beperkte uitkering van de Staat werden geconfronteerd, ongeacht de hoogte van de opgelegde schadevergoeding.
Affectieschade voortaan ook voor broers en zussen
Affectieschade is een vorm van smartengeld die naasten kunnen ontvangen wanneer een dierbare overlijdt of ernstig en blijvend letsel oploopt, bijvoorbeeld na een verkeers- of arbeidsongeval of een geweldsmisdrijf. Het gaat om een financiële erkenning van het verdriet dat naasten ervaren door wat hun dierbare is overkomen.
Momenteel kunnen partners, ouders en kinderen van slachtoffers aanspraak maken op deze vergoeding. Het kabinet wil dat broers en zussen hier voortaan ook recht op krijgen. Die uitbreiding geldt voor volle broers en zussen, maar ook voor half- en stiefbroers en zussen. Daarmee wordt de kring van rechthebbenden concreet verruimd.
Meer achtergrond over beleidsontwikkelingen in de publieke sector vind je op de Kennis & Inspiratie-pagina van Ambtenaar.Online.
Introductie affectieschade in Caribisch Nederland
De uitbreiding van de vergoeding van affectieschade heeft een extra dimensie: tegelijk met de verruiming naar broers en zussen wordt de regeling voor het eerst ingevoerd in Caribisch Nederland, waar deze vergoeding tot nu toe niet bestond.
Bron: Rijksoverheid.nl, 26 juni 2026
Veelgestelde vragen
Wat is de ongemaximeerde voorschotregeling en hoe werkt deze?
De ongemaximeerde voorschotregeling zorgt ervoor dat de Staat het volledige schadebedrag aan slachtoffers uitkeert wanneer de dader niet betaalt, zonder maximum. Dit geldt voor seksuele misdrijven en bepaalde geweldsdelicten. Normaal geldt een plafond van 5.000 euro, maar bij deze ernstige delicten niet.
Welke nieuwe geweldsdelicten vallen onder de ongemaximeerde voorschotregeling?
Vanaf 2026 worden opzettelijke brandstichting, wederrechtelijke vrijheidsberoving, gijzeling, dwang, dood door schuld en dood door schuld in het verkeer toegevoegd. Dit versterkt de positie van slachtoffers die tot nu toe met een beperkte uitkering van 5.000 euro werden geconfronteerd.
Wie kunnen voortaan aanspraak maken op affectieschade?
Naast partners, ouders en kinderen kunnen broers en zussen nu ook affectieschade ontvangen. Dit geldt voor volle broers en zussen, maar ook voor half- en stiefbroers en zussen van slachtoffers die overlijden of ernstig letsel oplopen.
Hoe lang wacht een slachtoffer op uitkering van de Staat?
Als de veroordeelde niet binnen acht maanden na het onherroepelijk worden van het vonnis betaalt, keert de Staat het openstaande bedrag uit aan het slachtoffer. De inning bij de dader loopt daarna gewoon door via de Staat.
Wordt affectieschade ook ingevoerd in Caribisch Nederland?
Ja, tegelijk met de uitbreiding naar broers en zussen wordt de affectieschaderegeling voor het eerst ingevoerd in Caribisch Nederland, waar deze vergoeding tot nu toe niet bestond.