Nieuwe veranderstrategie kind- en gezinsbescherming vastgesteld

Samen werken aan veiligheid

Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming krijgt een volgende stap met een gezamenlijke veranderstrategie van het ministerie van Justitie en Veiligheid, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de betrokken partijen binnen dit scenario. Kinderen, jongeren en volwassenen die thuis met onveiligheid te maken hebben, moeten hierdoor sneller passende hulp en bescherming ontvangen. De afspraken zijn bedoeld om gezinnen op een eenduidigere manier te helpen, sneller te bepalen wat nodig is, hulp en bescherming beter op elkaar te laten aansluiten en duidelijker te maken wie het gezin begeleidt.

De veranderstrategie is ondertekend door de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, de Raad voor de Kinderbescherming, het Landelijk Netwerk Veilig Thuis, twee leden van de Associatie Wijkteams en de Gecertificeerde Instellingen, verenigd bij Jeugdzorg Nederland. Voor professionals bij gemeenten, Veilig Thuis, wijkteams en gecertificeerde instellingen betekent dit dat de koers nu gezamenlijk is vastgelegd. Wie de sector volgt via Kennis & Inspiratie, ziet hier een duidelijke verschuiving naar meer gezamenlijk werken.

Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Claudia van Bruggen stelt dat bij onveiligheid voor een kind of gezin een snelle analyse, en waar nodig ingrijpen, nodig is om de veiligheid thuis te herstellen. Volgens haar maakt dat het mogelijk om de juiste hulp en bescherming in te zetten. Zij benadrukt dat dit nauwe samenwerking vraagt van professionals met ieder hun eigen expertise en dat de nieuwe afspraken stap voor stap toewerken naar die manier van samenwerken, met de veiligheid van het kind voorop.

Met deze veranderstrategie wordt het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming verder uitgewerkt en krijgt de omslag in de samenwerking concreet vorm. In plaats van organisaties die ieder apart en na elkaar vanuit hun eigen taak naar een gezin kijken, gaan professionals eerder samen aan de slag met de veiligheid van alle gezinsleden. In proeftuinen is deze aanpak de afgelopen jaren al gebruikt, met zichtbaar positieve resultaten. Gezinnen en huishoudens voelen zich beter gehoord en serieuzer genomen, waarderen één vast contactpersoon en professionals ervaren meer gelijkwaardigheid en meer ruimte voor maatwerk. Dat maakt deze ontwikkeling ook relevant voor wie zich oriënteert op werk in dit domein, bijvoorbeeld via Carrière.

Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport Mirjam Sterk zegt dat iedereen recht heeft op een veilig thuis. Volgens haar vraagt dat om een aanpak waarin het gezin centraal staat en professionals niet langs elkaar heen, maar met elkaar werken. Door de samenwerking te verbeteren en hulp eenvoudiger te organiseren, willen de partijen kinderen en gezinnen eerder en beter ondersteunen.

Acht gezamenlijke acties

Binnen de veranderstrategie zijn acht acties aangewezen waarmee als eerste wordt gestart. Daarmee krijgt de verandering in de praktijk direct richting. Voor professionals in de publieke sector laat dit zien waar de nadruk de komende periode komt te liggen binnen het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.

• Versterken lokale teams: lokale teams bieden zelf hulp bij onveiligheid, in directe samenwerking met zorg- en veiligheidspartners zoals Veilig Thuis, gecertificeerde instellingen en de zorg.
• Eén gezamenlijke veiligheidsaanpak: het huidige estafettemodel wordt doorbroken met één gezamenlijke veiligheidsbeoordeling, één integraal veiligheidsplan en één vast aanspreekpunt voor het gezin.
• Eenduidige onderzoeken: er komt één gezamenlijke manier van onderzoeken, zodat professionals beter zicht hebben op wat speelt, informatie niet steeds opnieuw hoeft te worden verzameld en duidelijker wordt of hulp of bescherming nodig is.
• Professionele handelingsruimte en rechtsbescherming: er komt meer duidelijkheid over de handelingsruimte van professionals, met expliciete aandacht voor rechtsbescherming.
• Ontwikkeling in en met de praktijk: de nieuwe werkwijze wordt direct toegepast in de regio’s en verbeterd op basis van ervaringen uit de praktijk.
• Continuïteit en kwaliteit tijdens de transitie: hulp en bescherming blijven beschikbaar tijdens de veranderingen.
• Uitwerking regionaal veiligheidsteam: hieronder vallen taken, bevoegdheden en de samenwerking met lokale team.
• Eén gezamenlijke werkwijze voor professionals: gericht op samenwerking, grondhouding en vakmanschap bij onveiligheid.

Voor wie werkt bij gemeenten of in de jeugdzorgketen zijn dit geen abstracte beleidsregels. Ze raken direct aan rollen, samenwerking en uitvoering. Wie de beweging binnen gemeenten wil blijven volgen, kan terecht bij nieuws en achtergronden in de publieke sector.

Investeren in verandering

De acht acties moeten leiden tot verbetering van het stelsel, een andere manier van werken en de cultuurverandering die daarvoor nodig is. Zo krijgt de ontwikkelrichting naar regionale veiligheidsteams stap voor stap verder vorm. Dat vraagt inzet en professionele moed van alle betrokkenen, van bestuurders tot uitvoerende professionals, en samenwerking op elk niveau.

Het Rijk ondersteunt regio’s en deze transitie financieel met € 18 miljoen in 2026 en € 17 miljoen in 2027, vanuit de POK-middelen. Daarbovenop stelt het ministerie van Justitie en Veiligheid geld beschikbaar voor de uitvoering van de acht acties: € 15 miljoen per jaar in 2027, 2028 en 2029. Voor professionals die willen begrijpen hoe dit dossier zich ontwikkelt, helpt ook informatie over Ambtenaar.Online als context bij de bredere publieke sector.

Bron: Rijksoverheid, Partijen maken afspraken over betere hulp en bescherming voor kinderen en gezinnen.

Veelgestelde vragen

Wat is het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming?

Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een gezamenlijk initiatief van het ministerie van Justitie en Veiligheid, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Het doel is kinderen en gezinnen sneller passende hulp en bescherming te bieden door professionals beter samen te laten werken in plaats van elk apart.

Hoe verandert de samenwerking tussen professionals in kind- en gezinsbescherming?

In plaats van dat organisaties elk apart en na elkaar naar een gezin kijken, gaan professionals nu eerder samen aan de slag met de veiligheid van alle gezinsleden. Dit gebeurt via één gezamenlijke veiligheidsbeoordeling, één integraal veiligheidsplan en één vast aanspreekpunt voor het gezin.

Welke acht acties zijn onderdeel van de veranderstrategie?

De acht acties zijn: versterken lokale teams, één gezamenlijke veiligheidsaanpak, eenduidige onderzoeken, professionele handelingsruimte en rechtsbescherming, ontwikkeling in en met de praktijk, continuïteit en kwaliteit tijdens transitie, uitwerking regionaal veiligheidsteam, en één gezamenlijke werkwijze voor professionals.

Wat zijn de voordelen van deze aanpak volgens de proeftuinen?

In proeftuinen bleken gezinnen zich beter gehoord en serieuzer genomen te voelen, waardeerden zij één vast contactpersoon, en ervaarden professionals meer gelijkwaardigheid en meer ruimte voor maatwerk.

Hoeveel financiële steun krijgen regio’s voor deze verandering?

Het Rijk ondersteunt regio’s met €18 miljoen in 2026 en €17 miljoen in 2027 vanuit POK-middelen. Daarnaast stelt het ministerie van Justitie en Veiligheid €15 miljoen per jaar beschikbaar voor 2027, 2028 en 2029 voor uitvoering van de acht acties.