Wet strafbaarstelling terugkeerfrustreerders in consultatie
Minister Van den Brink brengt wetsvoorstel in consultatie
De Wet strafbaarstelling terugkeerfrustreerders moet het mogelijk maken om vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf te bestraffen wanneer zij hun vertrek actief belemmeren en terugkeer daardoor onmogelijk maken. Minister Van den Brink van Asiel en Migratie heeft het conceptwetsvoorstel op 7 oktober 2026 ter consultatie aangeboden. De voorgestelde strafrechtelijke aanpak komt pas aan de orde wanneer eerdere pogingen om vertrek te realiseren geen resultaat hebben gehad.
De regeling is gericht op de groep die zelf verhindert dat de terugkeerprocedure kan worden afgerond. Alleen het ontbreken van een verblijfsrecht valt dus niet onder de beschreven strafbaarstelling. Het voorstel koppelt de mogelijke bestraffing aan gedrag waarmee iemand zijn eigen vertrek tegenhoudt. Daarmee krijgt de verdere behandeling van het concept gevolgen voor professionals die betrokken zijn bij terugkeerbeleid en de uitvoering daarvan.
Waarom is deze strafbaarstelling nodig?
Uitzetting kan volgens de toelichting vastlopen wanneer de betrokken vreemdeling niet meewerkt. De eigen houding en inzet van die persoon zijn in bepaalde situaties noodzakelijk om vertrek daadwerkelijk mogelijk te maken. Zonder die medewerking kan een terugkeertraject stranden, ook als de overheid al stappen heeft gezet om de uitzetting voor te bereiden.
Een concreet voorbeeld is het achterhouden van identiteitsgegevens of het verstrekken van onjuiste informatie over de identiteit. Daardoor kan de vaststelling van de juiste gegevens en daarmee de uitzetting worden belemmerd. Een tweede situatie ontstaat wanneer een derde land iemand uitsluitend terugneemt als die persoon zelf een vervangend reisdocument aanvraagt. Als de vreemdeling die aanvraag niet doet, kan terugkeer uitblijven.
Van den Brink stelt dat bestraffing mogelijk moet zijn voor mensen zonder verblijfsrecht die hun uitzetting blijven tegenwerken. Volgens de minister ziet het voorstel specifiek op personen die, ondanks alle verrichte inspanningen, niet vertrekken. Hij verbindt deze aanpak aan een geloofwaardig terugkeerbeleid waarin het frustreren van vertrek niet wordt aanvaard.
Strafrecht als sluitstuk van het terugkeerproces
Het strafrecht krijgt binnen het voorstel nadrukkelijk de functie van laatste middel. Vervolging komt pas in beeld nadat alle stappen van de terugkeerprocedure zijn doorlopen en de vreemdeling desondanks zijn vertrek blijft blokkeren. De strafbaarstelling vervangt de eerdere inspanningen om terugkeer te bereiken dus niet.
Wie onder de voorgestelde bepaling valt, kan een gevangenisstraf krijgen. Het conceptwetsvoorstel noemt daarmee een vrijheidsstraf als mogelijke sanctie voor het actief onmogelijk maken van terugkeer. De bron geeft geen nadere strafduur. Het centrale criterium blijft dat iemand, nadat het volledige terugkeertraject is gevolgd, zelf de uitvoering van het vertrek frustreert.
De regering wil met het voorstel ook een norm afgeven: het doelbewust tegenhouden van terugkeer blijft niet zonder mogelijke strafrechtelijke reactie. Voor de uitvoeringspraktijk betekent dit dat het verloop van de terugkeerprocedure bepalend is voor het moment waarop het strafrecht aan de orde kan komen.
Wat verandert er ten opzichte van de huidige situatie?
De huidige mogelijkheden om terugkeerfrustratie te bestraffen zijn beperkt tot bijzondere omstandigheden. Dat kan bijvoorbeeld spelen wanneer voor iemand een inreisverbod geldt of wanneer die persoon ongewenst is verklaard. Het conceptwetsvoorstel voegt een grondslag toe die specifiek ziet op vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf die hun terugkeer actief onmogelijk maken.
Het verschil zit daarmee in de directe koppeling tussen het frustrerende gedrag en een mogelijke gevangenisstraf, nadat de overige stappen binnen de terugkeerprocedure zijn benut. De consultatie vormt het begin van de verdere behandeling van het voorstel. Uit het bronbericht blijkt niet wanneer die behandeling wordt afgerond of wanneer de regeling eventueel in werking treedt.
Voor professionals in de publieke sector is dit een nieuw beleidsdossier om te volgen. Ambtenaar.Online brengt beleidsnieuws, vacatures en arbeidsmarktcommunicatie voor overheidsorganisaties samen op één platform en bereikt daarmee zowel actief als latent werkzoekende professionals. Meer achtergrond over die combinatie en de structurele zichtbaarheid voor relevante doelgroepen staat op de pagina over Ambtenaar.Online; verdiepende verhalen over werken bij de overheid zijn gebundeld bij Kennis & Inspiratie.
Bron: Rijksoverheid, Minister Van den Brink presenteert Wet strafbaarstelling terugkeerfrustreerders, 7 oktober 2026.
Veelgestelde vragen
Wat regelt de Wet strafbaarstelling terugkeerfrustreerders?
Het conceptwetsvoorstel maakt het mogelijk om vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf te bestraffen als zij hun vertrek actief belemmeren en terugkeer daardoor onmogelijk maken.
Wanneer komt het strafrecht in beeld?
Strafrechtelijke vervolging geldt als laatste middel. Eerst moeten alle stappen in de terugkeerprocedure zijn gezet, waarna de vreemdeling zijn terugkeer nog steeds frustreert.
Welke straf kan worden opgelegd?
Volgens het conceptwetsvoorstel kan een gevangenisstraf worden opgelegd. Het bronbericht noemt geen duur van die straf.
Welk gedrag kan terugkeer frustreren?
De bron noemt het niet geven of onjuist verstrekken van identiteitsinformatie en het niet zelf aanvragen van een vervangend reisdocument wanneer een derde land dat vereist.
Wanneer kan terugkeerfrustratie nu al strafbaar zijn?
In de huidige situatie kan dat alleen in specifieke gevallen, bijvoorbeeld wanneer iemand een inreisverbod heeft of ongewenst is verklaard.