Nieuwe wet weerbare defensie-industrie: wat verandert er?

Nieuwe wet moet defensie-industrie versterken en beschermen

De wet weerbare defensie-industrie moet de economische activiteit in de Nederlandse defensie- en veiligheidsindustrie vergroten en bedrijven in deze sector beter beschermen. Volgens het kabinet verbetert de wet daarmee ook de internationale positie van de sector en draagt die bij aan een sterkere krijgsmacht. In het voorstel staat ook een toets op specifieke risico’s bij investeringen, fusies en overnames binnen de defensiesector.

De ministerraad stemde in met het wetsvoorstel op voorstel van minister Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat. De volgende stap is advies van de Raad van State. Daarna behandelen de Tweede Kamer en de Eerste Kamer het voorstel. Voor professionals die beleidsontwikkelingen volgen, helpt Kennis & Inspiratie om dit soort dossiers in bredere context te plaatsen.

Minister Herbert: samenwerking tussen overheid en bedrijven is cruciaal

Minister Heleen Herbert koppelt de wet direct aan de weerbaarheid van Nederland. Haar punt is helder: een weerbaar land vraagt om nauwere samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven. De nieuwe wet moet bedrijven in de defensie- en veiligheidsindustrie nadrukkelijker erkennen en versterken als cruciale partner.

Een concreet onderdeel is de mogelijkheid voor defensie- en veiligheidsbedrijven om een geschiktheidsverklaring aan te vragen. Daarmee kunnen zij zich internationaal sterker profileren als bewezen onderneming. Volgens de minister helpt dat bedrijven om te blijven produceren en innoveren voor Nederland en bondgenoten.

Herbert zegt ook dat in vergelijking met het oorspronkelijke wetsvoorstel nu meer nadruk ligt op overleg met betrokken bedrijven en op maatwerk. Een onderneming kan alleen in een uitzonderlijk geval een aanwijzing krijgen voor een specifieke opschalings- of bevoorradingsactiviteit voor de inzet van de krijgsmacht. Dat gebeurt steeds per bedrijf en op basis van vooraf bekende criteria. Daardoor krijgen ondernemers volgens de minister meer zekerheid over hun werkzaamheden en investeringen in producten en diensten.

Toezicht via het Bureau Toetsing Investeringen

Het toezicht op het wetsvoorstel komt te liggen bij het Bureau Toetsing Investeringen, BTI, van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Volgens de toelichting is dit bureau vertrouwd met de gevoeligheid van dit onderwerp. Wie breder wil volgen hoe dit soort overheidsdossiers zich ontwikkelen, kan terecht bij het nieuwsoverzicht van Ambtenaar.Online.

Drie onderdelen van het wetsvoorstel

De wet weerbare defensie-industrie bestaat uit drie onderdelen. Samen moeten die de positie van Nederlandse bedrijven verbeteren, essentiële defensiebelangen beschermen en in uitzonderlijke situaties meer sturing mogelijk maken.

Betere positie Nederlandse bedrijven voor buitenlandse defensieopdrachten

Het voorstel maakt het mogelijk dat de overheid geschiktheidsverklaringen afgeeft aan Nederlandse bedrijven die willen meedingen naar buitenlandse defensieopdrachten en defensiesubsidies. Dat moet helpen om de sector internationaal sterker te positioneren en om de internationale rol van Nederland als belangrijke toeleverancier te behouden. Onderdeel daarvan is een screening op ongewenste inmenging van andere landen in de managementstructuur van bedrijven.

Bescherming defensie-industrie door specifieke investeringstoets

Ook bevat het voorstel een nieuwe investeringstoets. Die richt zich specifiek op ondernemingen die voor de krijgsmacht een essentiële leverancier zijn. De toets moet risico’s beperken op aantasting van essentiële defensiebelangen door ongewenste fusies, overnames of investeringen bij deze leveranciers of toeleveranciers. Daarmee krijgt de Nederlandse defensie-industrie extra bescherming.

De voorgestelde toets is sectoraal van aard en werkt vergelijkbaar met de wet Vifo. Die wet vormt een algemener kader voor investeringstoetsing en ziet bijvoorbeeld ook op sensitieve technologie.

In een uiterst geval aanwijzing voor productie

Het wetsvoorstel biedt ook de mogelijkheid om, alleen in uiterste gevallen en bij een beperkt aantal bedrijven, aanwijzingen te geven. Dat kan gaan over de productie en instandhouding van defensiematerieel, maar ook over samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en andere partijen. Denk aan sturing op strategische voorraden, de bevoorradingsketen en het opschalen van productiecapaciteit bij de krijgsmacht.

Volgens de toelichting draagt dit ook bij aan het behoud van strategische capaciteiten binnen de Nederlandse en Europese defensie- en veiligheidsindustrie. Voor professionals die zich oriënteren op functies rond dit soort dossiers, biedt carrière-informatie binnen de publieke sector extra context.

Tijdpad: wanneer gaat de WWDI in?

Criteria, uitvoering en vergoeding worden vastgelegd in de nieuwe wet weerbare defensie-industrie, WWDI. Eerst volgt het advies van de Raad van State. Daarna hangt het verdere verloop af van de behandeling in de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. Als die stappen zijn gezet, kan de wet mogelijk in de loop van 2027 in werking treden.

Bron: Rijksoverheid, nieuwe wet helpt positionering en bescherming defensie-industrie bedrijven.

Veelgestelde vragen

Wat is de wet weerbare defensie-industrie en waarom is deze belangrijk?

De wet weerbare defensie-industrie (WWDI) moet Nederlandse defensie- en veiligheidsbedrijven versterken en beschermen, zodat zij beter kunnen concurreren op internationale markten en essentiële leverancier blijven voor de krijgsmacht. De wet bevat drie onderdelen: geschiktheidsverklaringen voor bedrijven, een investeringstoets voor bescherming tegen ongewenste overnames, en in uitzonderlijke gevallen aanwijzingen voor productie en bevoorrading.

Welke drie onderdelen bevat het wetsvoorstel?

Het voorstel bestaat uit: (1) geschiktheidsverklaringen waarmee Nederlandse bedrijven sterker kunnen meedingen naar buitenlandse defensieopdrachten, (2) een investeringstoets die essentiële defensiebedrijven beschermt tegen ongewenste fusies en overnames, en (3) de mogelijkheid om in uiterste gevallen aanwijzingen te geven voor productie, bevoorrading en opschaling van defensiematerieel.

Wie houdt toezicht op de uitvoering van de wet weerbare defensie-industrie?

Het Bureau Toetsing Investeringen (BTI) van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat is verantwoordelijk voor het toezicht. Dit bureau is volgens de toelichting vertrouwd met de gevoeligheid van defensie- en veiligheidskwesties.

Wanneer treedt de wet weerbare defensie-industrie in werking?

De wet kan mogelijk in de loop van 2027 in werking treden. Eerst volgt advies van de Raad van State, daarna behandeling door de Tweede Kamer en Eerste Kamer. Het verdere verloop hangt af van deze parlementaire behandeling.

Wat is een geschiktheidsverklaring voor defensiebedrijven?

Een geschiktheidsverklaring is een verklaring die de overheid kan afgeven aan Nederlandse defensie- en veiligheidsbedrijven. Dit helpt bedrijven zich internationaal sterker te profileren als bewezen onderneming en vergroot hun kansen op buitenlandse defensiecontracten en subsidies.