WIA-achterstand UWV 2026: wat betekent dit voor jou?

De WIA-achterstand bij UWV in 2026 is geen abstracte beleidskwestie. Als je wacht op een keuring, weet je niet wanneer je duidelijkheid krijgt over je inkomen, je contract of je toekomst. Dit artikel legt uit hoe groot de vertraging werkelijk is, wat je rechten zijn tijdens het wachten, en welke stappen je nu al kunt zetten.

Hoe groot is de WIA-achterstand bij UWV in 2026?

UWV kampt in 2026 met aanzienlijke achterstanden bij WIA-beoordelingen. Tienduizenden werknemers wachten langer dan de wettelijke termijn op een beslissing over hun arbeidsongeschiktheid. De wachtrij is de afgelopen jaren gestaag gegroeid en heeft inmiddels een omvang bereikt die UWV zelf als structureel probleem erkent in zijn jaarrapportages en in Kamerbrieven van het ministerie van SZW.

Gemiddelde doorlooptijd WIA-keuring in 2026

De wettelijke beslistermijn voor een WIA-aanvraag is dertien weken na het einde van de wachttijd van 104 weken. In de praktijk loopt de doorlooptijd in 2026 voor veel aanvragers fors op. Raadpleeg de actuele UWV-rapportages of neem contact op met UWV voor de meest recente gemiddelde wachttijden, want die cijfers worden regelmatig bijgesteld.

Regionale verschillen in wachttijden

De achterstand is niet overal even groot. In regio’s met een krap aanbod van verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen loopt de wachttijd extra op. UWV probeert capaciteit te herverdelen tussen regio’s, maar dat lost het probleem vooralsnog niet structureel op. Vraag bij UWV na in welke regio jouw dossier behandeld wordt en wat de verwachte doorlooptijd daar is.

Waardoor loopt de WIA-beoordeling zo ver uit?

De achterstand heeft meerdere oorzaken die elkaar versterken. Het gaat niet om één knelpunt, maar om een combinatie van personeelstekort, hogere instroom en complexere dossiers.

Tekort aan verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen

Een WIA-beoordeling vereist twee specialisten: een verzekeringsarts en een arbeidsdeskundige. Beide beroepsgroepen kennen al jaren een tekort. Opleidingstrajecten zijn lang, uitstroom door pensionering is hoog, en de instroom van nieuwe artsen en deskundigen houdt de vraag niet bij. UWV heeft onvoldoende capaciteit om het huidige volume aan aanvragen binnen de wettelijke termijnen te verwerken.

Stijgende instroom van WIA-aanvragen

Het aantal mensen dat na twee jaar ziekte een WIA-aanvraag indient, neemt toe. Dat hangt samen met een groeiende beroepsbevolking, maar ook met een stijging van langdurig ziekteverzuim door psychische klachten en complexe aandoeningen. Complexere dossiers kosten meer beoordelingstijd, wat de wachtrij verder vergroot.

Wat zijn je rechten als werknemer tijdens de wachttijd?

Wachten op een WIA-beoordeling betekent niet dat je in een juridisch vacuüm zit. Je hebt concrete rechten die je beschermen zolang UWV nog geen beslissing heeft genomen.

Recht op een voorschot op je uitkering

Als UWV de beslistermijn overschrijdt, kun je een voorschot aanvragen op de verwachte uitkering. UWV is verplicht dit voorschot te verstrekken als de beslissing uitblijft en je aannemelijk kunt maken dat je recht hebt op een uitkering. Neem hiervoor contact op met UWV en vraag expliciet om een voorschot. Wacht niet af totdat UWV zelf actie onderneemt.

Ontslagbescherming tijdens de wachttijd

Zolang de WIA-procedure loopt, geldt in veel gevallen nog ontslagbescherming. Je werkgever kan je niet zomaar ontslaan wegens ziekte tijdens de periode dat de keuring uitstaat. De exacte bescherming hangt af van je situatie en de duur van het dienstverband. Raadpleeg een jurist of vakbondsadviseur als je werkgever druk uitoefent of ontslag aankondigt.

Wat als je wachttijd langer duurt dan de wettelijke termijn?

Overschrijdt UWV de wettelijke beslistermijn van dertien weken, dan kun je UWV in gebreke stellen. Dat is een formele stap waarmee je UWV dwingt alsnog snel te beslissen, op straffe van een dwangsom. Hoe je dat doet, lees je verderop in dit artikel. Weet ook dat je tijdens de wachttijd recht houdt op het inkomen dat je had: loondoorbetaling door je werkgever of een voorschot van UWV, afhankelijk van de situatie.

Wat betekent de vertraging voor werkgevers en loondoorbetaling?

Voor werkgevers is de WIA-achterstand bij UWV geen administratief ongemak, maar een financieel risico. De loondoorbetalingsplicht eindigt normaal gesproken na 104 weken ziekte. Maar als UWV de keuring uitstelt, kan de situatie onduidelijker worden.

Loondoorbetalingsplicht bij verlengde WIA-wachttijd

De loondoorbetalingsplicht van de werkgever eindigt in principe na de wachttijd van 104 weken, ook als UWV de beoordeling nog niet heeft afgerond. Na die periode valt de werknemer terug op een voorschot van UWV of een andere tijdelijke regeling. Controleer samen met je HR-adviseur of salarisadministrateur precies wanneer jouw betalingsverplichting eindigt, want de exacte grens hangt af van de specifieke situatie en eventuele cao-afspraken. Meer over loondoorbetaling tijdens ziekte lees je in een apart artikel.

Mogelijkheid van een loonsanctie of verlenging van het tijdvak

Als UWV oordeelt dat de werkgever onvoldoende heeft gedaan aan re-integratie, kan het de loondoorbetalingsplicht met maximaal een jaar verlengen via een loonsanctie. Die loonsanctie staat los van de WIA-achterstand, maar kan er wel mee samenvallen. Zorg dat je re-integratiedossier volledig en actueel is, ook als je al maanden op de keuring wacht. Een onvolledig dossier geeft UWV reden om de sanctie op te leggen, ongeacht de vertraging aan hun kant.

Wat kun je zelf doen om de wachttijd te overbruggen?

Passief wachten is de slechtste strategie. Er zijn concrete stappen die je situatie verbeteren, zowel als werknemer als als werkgever.

Checklist: zo bereid je je dossier optimaal voor

Een goed voorbereid dossier verkort de beoordelingstijd en verkleint de kans op aanvullende vragen van UWV. Zorg voor het volgende:

• Alle medische informatie van behandelaars is actueel en volledig aangeleverd bij UWV.
• Het re-integratieverslag is compleet en ondertekend door zowel werkgever als werknemer.
• Je hebt een kopie van alle correspondentie met UWV bewaard, inclusief datums.
• Je weet wie je casemanager is bij UWV en hoe je hem of haar bereikt.
• Je hebt contact opgenomen met UWV om de status van je aanvraag te bevestigen en een verwachte beslisdatum gevraagd.

Neem ook contact op met je bedrijfsarts of een onafhankelijke arbeidsdeskundige als je dossier complex is. Zij kunnen helpen om de informatie zo helder mogelijk aan te leveren.

Alternatieve inkomensregelingen tijdens de wachttijd

Als je inkomen wegvalt terwijl je wacht, zijn er opties. Vraag bij UWV een voorschot aan op de verwachte WIA-uitkering. Heb je een aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekering via je werkgever of privé, meld je dan ook daar aan. Sommige gemeenten bieden tijdelijke inkomensondersteuning als overbrugging. Vraag ook na of je recht hebt op een Ziektewet-uitkering als je geen werkgever meer hebt die loon doorbetaalt.

Wanneer kun je bezwaar maken of een klacht indienen bij UWV?

Als de achterstand jou direct schaadt, heb je juridische middelen. Je hoeft niet af te wachten totdat UWV besluit te handelen.

Ingebrekestelling: wanneer en hoe?

Heeft UWV de wettelijke beslistermijn overschreden, dan kun je UWV schriftelijk in gebreke stellen. Stuur een brief of e-mail naar UWV waarin je aangeeft dat de termijn is verstreken en dat je binnen twee weken een beslissing verwacht. Reageert UWV niet of niet tijdig, dan kun je aanspraak maken op een dwangsom per dag dat de beslissing uitblijft. Bewaar altijd bewijs van verzending. Meer over bezwaar maken tegen een UWV-beslissing lees je in een apart artikel.

Klacht indienen bij UWV of de Nationale ombudsman

Naast een ingebrekestelling kun je een formele klacht indienen bij UWV zelf. Levert dat niets op, dan kun je terecht bij de Nationale ombudsman. Die behandelt klachten over overheidsinstanties, waaronder UWV, en kan UWV aanspreken op onbehoorlijk bestuur. Een klacht bij de ombudsman kost niets en kan druk zetten op een snellere afhandeling van jouw dossier.

Wat verandert er binnenkort: verwachte maatregelen en herstelplannen

UWV en het ministerie van SZW erkennen de ernst van de situatie. Er zijn maatregelen aangekondigd om de achterstanden weg te werken, al is de uitvoering complex en tijdrovend.

UWV werkt aan uitbreiding van de capaciteit door versnelde werving van verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen. Tegelijk wordt onderzocht of vereenvoudigde beoordelingsroutes voor bepaalde groepen aanvragers mogelijk zijn, zodat niet elk dossier de volledige procedure hoeft te doorlopen. Het ministerie van SZW heeft in Kamerbrieven toegezegd de voortgang nauwlettend te volgen en zo nodig aanvullende middelen beschikbaar te stellen.

Concrete doorbraak is er nog niet. De verwachting is dat de achterstanden niet op korte termijn volledig worden weggewerkt. Houd de UWV-website en berichtgeving vanuit het ministerie in de gaten voor actuele updates over de herstelplannen. Zet ondertussen de stappen die je nu al kunt zetten: dossier op orde, voorschot aanvragen als dat nodig is, en juridische opties kennen als de vertraging te lang duurt.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een WIA-beoordeling bij UWV in 2026?

De wettelijke beslistermijn is dertien weken na de wachttijd van 104 weken, maar in de praktijk loopt de doorlooptijd in 2026 voor veel aanvragers aanzienlijk op. De exacte wachttijd verschilt per regio en hangt af van beschikbare verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen. Raadpleeg UWV voor de meest actuele gemiddelde wachttijden in jouw regio.

Wat zijn mijn rechten als werknemer terwijl ik op een WIA-keuring wacht?

Je hebt recht op een voorschot op je uitkering als UWV de beslistermijn overschrijdt. Daarnaast geniet je meestal ontslagbescherming zolang de procedure loopt. Je werkgever moet je loon doorbetalen tot het einde van de wachttijd van 104 weken, daarna valt je terug op een UWV-voorschot.

Waarom loopt de WIA-beoordeling zo ver uit?

De achterstand ontstaat door een combinatie van personeelstekort (te weinig verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen), stijgende instroom van aanvragen en complexere dossiers die meer beoordelingstijd kosten. UWV erkent dit als een structureel probleem.

Kan ik UWV in gebreke stellen als de wachttijd te lang duurt?

Ja, je kunt UWV schriftelijk in gebreke stellen als de wettelijke beslistermijn van dertien weken is verstreken. Stuur een brief waarin je aangeeft dat je binnen twee weken een beslissing verwacht. Als UWV niet reageert, kun je aanspraak maken op een dwangsom per dag dat de beslissing uitblijft.

Wat kan ik zelf doen om mijn WIA-dossier sneller behandeld te krijgen?

Zorg dat alle medische informatie actueel en volledig is aangeleverd, het re-integratieverslag compleet en ondertekend, en neem contact op met je casemanager bij UWV om de status te bevestigen. Een goed voorbereid dossier verkort de beoordelingstijd en vermindert aanvullende vragen.