Gerichte bekostiging: meer grip op onderwijsgeld
Het kabinet stuurt het onderwijs een nieuwe richting op. Met de introductie van de gerichte bekostiging wil het meer grip krijgen op de manier waarop scholen hun geld besteden, zonder terug te vallen op tijdelijke subsidies.
Wat is gerichte bekostiging en waarom nu?
Op 26 juni 2026 stuurde het kabinet een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer voor een nieuwe financieringsvorm in het onderwijs: de gerichte bekostiging. Het doel is tweeledig. Het kabinet wil meer zeggenschap over de besteding van onderwijsgeld, terwijl scholen tegelijkertijd minder afhankelijk worden van subsidies.
Staatssecretaris Tielen (Onderwijs en Emancipatie) legt het zo uit: “We weten nu vaak onvoldoende waaraan scholen hun geld uitgeven. Ik wil hier meer regie op. We willen dat extra geld ook besteed wordt aan waar het voor bedoeld is. De gerichte bekostiging zorgt hiervoor. Daarmee hebben scholen ook meer zekerheid over hoeveel geld ze kunnen besteden en zijn ze minder afhankelijk van subsidies. Dat maakt het mogelijk om langetermijnplannen te maken en bijvoorbeeld extra docenten aan te nemen.”
Hoe verschilt gerichte bekostiging van de lumpsum en subsidies?
Om de nieuwe systematiek te begrijpen, helpt het om het huidige stelsel te kennen. Dat bestaat uit twee sporen die elk hun eigen beperkingen hebben.
Lumpsum: vrijheid met beperkt zicht
Scholen ontvangen hun basisfinanciering via de lumpsum. Binnen wettelijke kaders mogen ze dit bedrag naar eigen inzicht inzetten. Dat geldt ook voor extra geld dat via de lumpsum voor een specifiek doel wordt meegegeven: in de praktijk kunnen scholen dit ook aan andere zaken besteden. Het kabinet heeft daardoor weinig zicht op de feitelijke besteding.
Subsidies: doelgericht maar tijdelijk
Naast de lumpsum kunnen scholen subsidies aanvragen voor specifieke doelen. Die zijn strikt doelgebonden, maar kennen twee nadelen. Het geld is tijdelijk van aard, wat langetermijnplanning bemoeilijkt. Bovendien kost het aanvragen tijd en administratie. Scholen geven zelf aan dat ze liever minder op subsidies leunen, juist omdat dit de planningshorizon verkort.
Gerichte bekostiging: het beste van beide?
De gerichte bekostiging positioneert zich als tussenvorm. Het geld gaat automatisch naar basisscholen en middelbare scholen, zonder dat zij een aanvraag hoeven in te dienen. Tegelijkertijd is het doelgebonden: scholen moeten verantwoorden hoe het geld aan het beoogde doel is besteed. Cruciaal verschil met subsidies: het gaat om structureel geld, wat scholen de financiële zekerheid geeft om verder vooruit te plannen.
Basisvaardigheden als eerste prioriteit
De gerichte bekostiging wordt als eerste ingezet voor de verbetering van taal en andere basisvaardigheden. Scholen zijn gedurende vijf jaar verplicht het geld aan dit doel te besteden. Het vervangt daarmee meerdere bestaande subsidieregelingen op dit terrein.
Na die vijf jaar volgt een evaluatie: wordt de gerichte bekostiging verlengd, of gaat het geld zonder voorwaarden op in de reguliere financiering? Op langere termijn kunnen ook andere maatschappelijke vraagstukken via dit instrument worden aangepakt. Het kabinet noemt daarbij het aanpakken van het lerarentekort en het bevorderen van gelijke onderwijskansen voor leerlingen.
Gevolgen voor de onderwijsarbeidsmarkt
De financiële zekerheid die de gerichte bekostiging biedt, heeft directe gevolgen voor de arbeidsmarkt in het onderwijs. Scholen die niet langer afhankelijk zijn van tijdelijke subsidies, kunnen meerjarige personeelsplannen opstellen. Staatssecretaris Tielen noemt het aannemen van extra docenten expliciet als voorbeeld van wat dat mogelijk maakt.
Voor professionals en beleidsmedewerkers die werken aan onderwijsfinanciering of personeelsbeleid binnen overheidsorganisaties, verandert de context waarbinnen zij opereren. Structurele bekostiging vraagt om een andere benadering van arbeidsmarktplanning dan projectmatige subsidiestromen. Bekijk actuele vacatures in het onderwijs en de publieke sector om te zien welke functies op dit snijvlak beschikbaar zijn.
Wanneer gaat de nieuwe bekostiging in?
Het wetsvoorstel wordt later in 2026 behandeld in de Tweede Kamer en vervolgens in de Eerste Kamer. Als alles volgens plan verloopt, treedt de nieuwe bekostigingsvorm op 1 januari 2028 in werking.
Wil je de verdere ontwikkelingen rondom dit wetsvoorstel en andere beleidswijzigingen in de publieke sector volgen? Lees meer achtergronden en analyses op Kennis & Inspiratie.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen gerichte bekostiging en de huidige lumpsum?
Bij lumpsum kunnen scholen geld naar eigen inzicht inzetten, ook als het voor een specifiek doel is bedoeld. Gerichte bekostiging is doelgebonden: scholen moeten verantwoorden hoe het geld wordt besteed. Het grote voordeel: het geld is structureel, niet tijdelijk zoals subsidies.
Waarom vervangt gerichte bekostiging subsidies in het onderwijs?
Subsidies zijn tijdelijk en vereisen veel administratie, wat langetermijnplanning bemoeilijkt. Gerichte bekostiging gaat automatisch naar scholen zonder aanvraag en biedt financiële zekerheid voor meerjarige plannen, zoals het aannemen van extra docenten.
Wanneer gaat de gerichte bekostiging in werking?
Het wetsvoorstel wordt in 2026 behandeld in de Tweede en Eerste Kamer. Als alles volgens plan verloopt, treedt de gerichte bekostiging op 1 januari 2028 in werking.
Waar wordt gerichte bekostiging eerst voor ingezet?
De gerichte bekostiging wordt eerst gebruikt voor de verbetering van taal en andere basisvaardigheden. Scholen zijn gedurende vijf jaar verplicht het geld aan dit doel te besteden. Na vijf jaar volgt een evaluatie of het geld wordt verlengd.
Hoe beïnvloedt gerichte bekostiging de arbeidsmarkt in het onderwijs?
Scholen kunnen nu meerjarige personeelsplannen opstellen omdat zij niet langer afhankelijk zijn van tijdelijke subsidies. Dit maakt het mogelijk extra docenten aan te nemen en biedt meer stabiliteit voor onderwijsprofessionals.