Aanvalsplan grutto: nieuwe afspraken rijk en provincies

Afsprakenkader voor sterkere bescherming van de grutto in 35 leefgebieden

Het Rijk en de zeven weidevogelprovincies zetten vandaag hun handtekening onder een afsprakenkader dat de bescherming van de grutto binnen het Aanvalsplan Grutto naar een hoger niveau moet tillen. In dit document staat zwart-op-wit wie waarvoor aan de lat staat, zodat het aanvalsplan sneller, gerichter en in gezamenlijkheid van de grond komt. De aanpak concentreert zich op 35 kansrijke leefgebieden van elk minimaal 2000 hectare, waarbinnen per gebied ten minste 1000 hectare optimaal wordt ingericht en beheerd met het oog op de grutto.

De ambitie is helder: richting 2035 moet de gruttopopulatie weer groeien in plaats van krimpen. Voor professionals bij provincies en waterschappen betekent dit concreet werk, met duidelijke kaders en langere termijnafspraken om op te bouwen.

Nederland cruciaal voor de grutto, aantal broedparen sterk gedaald

Nederland draagt een bijzondere verantwoordelijkheid: ongeveer 80% van alle Noordwest-Europese grutto’s broedt hier. Toch is dat aantal broedparen de afgelopen decennia hard geslonken, van rond de 100.000 naar minder dan 30.000. Die daling bleef niet onopgemerkt in Brussel: de Europese Commissie heeft Nederland hierop aangesproken.

Met de nieuwe afspraken kiezen Rijk en provincies bewust voor een gebiedsgerichte strategie, gericht op de plekken waar herstel de meeste kans van slagen heeft. Voor beleidsmedewerkers en natuurbeheerders is dat een verschuiving van generiek beleid naar scherp afgebakende, meetbare inzet per gebied.

Reactie van minister Jaimi van Essen

Minister Jaimi van Essen, verantwoordelijk voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, noemt de afspraken een belangrijke stap om het aantal grutto’s weer te laten toenemen. Volgens de minister ontstaat er nu langdurige zekerheid voor provincies, boeren en andere partijen in het gebied, met heldere onderlinge afspraken als basis.

Die zekerheid moet volgens Van Essen de ruimte bieden om de maatregelen te nemen die nodig zijn om de grutto als nationale vogel duurzaam te beschermen. Voor uitvoerende organisaties is dat een signaal dat er niet alleen ambitie is, maar ook bestuurlijke rugdekking voor de lange termijn.

Dit spreken Rijk en provincies af

Het afsprakenkader bevat een reeks concrete afspraken die de uitvoering van het Aanvalsplan Grutto moeten stroomlijnen:

• Provincies krijgen meer regie en stellen per leefgebied een eigen uitvoeringsprogramma op.
• De aanpak richt zich gericht op grote, aaneengesloten leefgebieden in plaats van versnipperde percelen.
• Maatregelen voor waterbeheer, agrarisch natuurbeheer en predatiebeheer worden in onderlinge samenhang uitgevoerd.
• Boeren krijgen de mogelijkheid tot langjarige beheercontracten binnen de regeling Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb), waarvoor het Rijk de financiering levert.
• Het Rijk stelt de benodigde financiering en instrumenten beschikbaar om deze afspraken uit te kunnen voeren.

Deze combinatie van regie, samenhang en langjarige zekerheid is precies wat er volgens de betrokken partijen nodig was om het aanvalsplan van papier naar praktijk te brengen.

Uitvoering samen met waterschappen, boeren en terreinbeheerders

De uitvoering van het afsprakenkader ligt niet alleen bij Rijk en provincies. Waterschappen, agrarische collectieven, boeren, terreinbeheerders en andere gebiedspartners voeren de maatregelen samen uit op de grond. Wie meer wil weten over de rol van deze organisaties in het waterbeheer, kan lees meer nieuws over waterschappen raadplegen.

De maatregelen komen niet alleen de grutto ten goede. Ze versterken ook het leefgebied van andere weidevogels, insecten en soorten die afhankelijk zijn van een gezond veenweide- en graslandlandschap. Daarmee reikt de impact van het aanvalsplan verder dan één vogelsoort alleen.

Extra financiering: circa 200 miljoen euro per jaar voor agrarisch natuurbeheer

Om deze ambities te kunnen realiseren, trekt het Rijk jaarlijks ongeveer 200 miljoen euro extra uit voor agrarisch natuurbeheer. Een substantieel deel van dat budget vloeit naar de gebieden waar de grutto voorkomt.

Met dit geld kunnen meer hectares beheerd worden, ontvangen boeren een betere vergoeding voor hun inspanningen en krijgt het natuurbeheer als geheel meer body. Voor organisaties die met agrarisch natuurbeheer werken, betekent dit concreet meer financiële ruimte om langjarige afspraken te maken met grondeigenaren.

Provincies kunnen extra middelen aanvragen voor uitvoering

Naast de structurele financiering kunnen provincies extra geld aanvragen specifiek voor de uitvoering van het Aanvalsplan Grutto, bijvoorbeeld voor gebiedsontwikkeling of langlopende afspraken met boeren. De komende jaren wordt dit geld steeds gerichter ingezet op de gebieden waar het de grutto daadwerkelijk het meest helpt.

Voor professionals die werken aan natuurbeleid binnen provincies of waterschappen ontstaat hierdoor een uitvoeringsopgave met duidelijke financiële kaders. Wie zich wil verdiepen in de bredere ontwikkelingen binnen de publieke sector kan bekijk meer actueel nieuws over de publieke sector volgen, en wie zelf aan de slag wil met dit type beleid vindt relevante functies via bekijk vacatures bij provincies en waterschappen.

Bron: dit artikel is gebaseerd op het nieuwsbericht van de Rijksoverheid, Nieuwe afspraken versnellen herstel van de grutto.

Veelgestelde vragen

Wat is het Aanvalsplan Grutto en waarom is het belangrijk?

Het Aanvalsplan Grutto is een gezamenlijk initiatief van het Rijk en zeven provincies om de gruttopopulatie te herstellen. Nederland herbergt ongeveer 80% van alle Noordwest-Europese grutto’s, maar het aantal broedparen is gedaald van rond de 100.000 naar minder dan 30.000. Het plan concentreert zich op 35 kansrijke leefgebieden om deze daling om te buigen.

Welke concrete afspraken maken Rijk en provincies in het afsprakenkader?

Provincies krijgen meer regie en stellen per leefgebied een uitvoeringsprogramma op. Het Rijk financiert langjarige beheercontracten voor boeren via de ANLb-regeling, waterbeheer en predatiebeheer worden samenhangend uitgevoerd, en er komt jaarlijks circa 200 miljoen euro extra voor agrarisch natuurbeheer beschikbaar.

Hoeveel geld trekt het Rijk uit voor het Aanvalsplan Grutto?

Het Rijk stelt jaarlijks ongeveer 200 miljoen euro extra beschikbaar voor agrarisch natuurbeheer, waarvan een substantieel deel naar de gebieden met grutto’s gaat. Provincies kunnen daarnaast extra middelen aanvragen specifiek voor uitvoering van het aanvalsplan.

Wie voert het Aanvalsplan Grutto uit op de grond?

Waterschappen, agrarische collectieven, boeren, terreinbeheerders en andere gebiedspartners voeren de maatregelen samen uit. Dit gebeurt in 35 leefgebieden van elk minimaal 2000 hectare, waarvan per gebied ten minste 1000 hectare optimaal wordt ingericht voor de grutto.

Wat zijn de voordelen van het afsprakenkader voor boeren en terreinbeheerders?

Boeren krijgen langjarige zekerheid via beheercontracten en betere vergoedingen voor hun inspanningen. Terreinbeheerders en andere partijen werken met duidelijke, langdurige afspraken en heldere financiële kaders, wat ruimte biedt om effectieve maatregelen te nemen.