Kabinet kiest voor stabielere financiering mbo-onderwijs
Nieuwe koers voor de financiering van het mbo
Het kabinet heeft op 7 juli 2026 zijn keuzes bekendgemaakt voor een stabielere mbo-bekostiging. Aanleiding is de dalende instroom van mbo-studenten in grote delen van Nederland, waardoor het onderwijsaanbod in sommige regio’s onder druk staat. Met dit pakket wil het kabinet borgen dat kwalitatief goed en toegankelijk mbo-onderwijs overal in het land beschikbaar blijft, niet alleen voor de student zelf maar ook voor de leefbaarheid van de betreffende regio’s.
Minister Letschert (OCW) benadrukt dat goed mbo-onderwijs bereikbaar moet zijn ongeacht waar iemand woont of wat de financiële situatie is. Volgens de minister zorgt de bekostigingsherziening ervoor dat mbo-studenten in hun eigen regio onderwijs van goede kwaliteit blijven krijgen. Ze noemt dit een vraag om solidariteit binnen de sector en toont zich trots dat er, na constructief overleg met mbo-instellingen, een nieuwe koers ingeslagen kan worden voor zowel financiering als aansturing van het mbo.
De nieuwe bekostiging komt neer op een herverdeling van bestaande middelen. Ze wordt minder afhankelijk van studentenaantallen en moet onderlinge concurrentie tussen instellingen wegnemen. Om samenwerking te bevorderen reserveert het kabinet 200 miljoen euro voor een regionaal samenwerkingsbudget. Professionals die het onderwijsbeleid van de rijksoverheid en gemeenten volgen, zien hier een concrete stap richting een stabieler mbo-stelsel.
Gericht investeren
In regio’s waar het aantal mbo-studenten fors daalt, moet de bekostiging minder leunen op studentenaantallen om het onderwijsaanbod overeind te houden. Daarom herverdeelt het kabinet middelen gericht: instellingen in kwetsbare regio’s krijgen extra investeringen zodat er in heel Nederland een toegankelijk aanbod blijft bestaan.
Het ministerie van OCW geeft hiermee als eerste een concrete uitwerking aan de investeringen die eerder gevraagd werden voor specifieke regio’s binnen het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR). Deze aanpak moet de leefbaarheid en vitaliteit van krimpregio’s ondersteunen, wat de betekenis van dit besluit breder maakt dan alleen het onderwijsdossier.
Een nieuwe bekostiging
Een belangrijke vernieuwing is de introductie van een vaste voet: een vast basisbedrag dat elke mbo-instelling ontvangt. Dit basisbedrag moet het stelsel robuuster maken en de stabiliteit en voorspelbaarheid van de financiering vergroten. Instellingen weten daardoor beter waar ze op kunnen rekenen, ook als studentenaantallen fluctueren.
Instellingen in krimpregio’s zoals Zeeland en Limburg krijgen daarnaast structureel extra geld, specifiek om het mbo-onderwijs in heel Nederland toegankelijk te houden. Het eerder genoemde samenwerkingsbudget van 200 miljoen euro is bedoeld om regionale samenwerking tussen instellingen te stimuleren. Om hier aanspraak op te maken, moeten instellingen een plan indienen waarin ze beschrijven hoe ze in de regio gaan samenwerken, met als doel de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren en concurrentie te verminderen.
Voor de invulling van die plannen vormen de talenstrategie en het nog te sluiten pact ‘Opleiden voor de arbeidsmarkt van de toekomst’ het kader. Verder worden leermiddelen voor minderjarige mbo-studenten vanaf 2029 gratis, waarmee financiële drempels voor huidige en toekomstige studenten verlaagd worden.
Herverdeling van middelen
De bekostigingsherziening verloopt grotendeels budgetneutraal. Dat betekent dat het geld dat instellingen die meer krijgen ontvangen, grotendeels afkomstig is van instellingen die minder ontvangen. Over deze herverdeling is uitgebreid en constructief overleg geweest tussen de minister en de mbo-instellingen.
Om te voorkomen dat instellingen in kwaliteit inleveren, is afgesproken dat het herverdeeleffect per instelling niet groter dan -4% mag zijn. Dit effect wordt via een overgangsregeling over meerdere jaren uitgesmeerd, zodat de gevolgen voor alle instellingen behapbaar blijven.
Het nieuwe bekostigingsstelsel moet vanaf 2029 ingaan. Het bijbehorende wetsvoorstel gaat de week na deze aankondiging in internetconsultatie, waarna de definitieve uitwerking verder vorm krijgt. Voor professionals die de ontwikkelingen in het onderwijs- en overheidsbeleid volgen, is dit een dossier om in het oog te houden, ook via actuele vacatures in de publieke sector die met deze beleidswijziging samenhangen.
Veelgestelde vragen
Wat is de nieuwe mbo-bekostiging die het kabinet in juli 2026 heeft aangekondigd?
Het kabinet heeft een herziening van de mbo-bekostiging aangekondigd die minder afhankelijk is van studentenaantallen en meer gericht op stabiliteit. De nieuwe bekostiging introduceert een vaste voet (basisbedrag) voor elke instelling, extra middelen voor krimpregio’s, en een samenwerkingsbudget van 200 miljoen euro om regionale samenwerking te stimuleren.
Waarom verandert de bekostiging van het mbo?
De dalende instroom van mbo-studenten in grote delen van Nederland zorgt ervoor dat het onderwijsaanbod onder druk staat. Het kabinet wil met deze herziening borgen dat kwalitatief goed en toegankelijk mbo-onderwijs overal beschikbaar blijft, ongeacht waar iemand woont.
Welke regio’s krijgen extra geld onder de nieuwe mbo-bekostiging?
Instellingen in krimpregio’s, zoals Zeeland en Limburg, krijgen structureel extra geld. Dit is gericht op het behoud van toegankelijk mbo-onderwijs in regio’s waar studentenaantallen fors dalen.
Hoe werkt het samenwerkingsbudget van 200 miljoen euro?
Mbo-instellingen kunnen aanspraak maken op het samenwerkingsbudget door een plan in te dienen waarin zij beschrijven hoe zij regionaal gaan samenwerken. Het doel is de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren en concurrentie te verminderen.
Wanneer gaat de nieuwe mbo-bekostiging in?
Het nieuwe bekostigingsstelsel moet vanaf 2029 ingaan. Het bijbehorende wetsvoorstel gaat in internetconsultatie, waarna de definitieve uitwerking verder vorm krijgt.