Kabinet wil van zes naar één doorstroomtoets vanaf 2030

Eén doorstroomtoets voor alle leerlingen vanaf 2030

Vanaf 2030 maakt in principe elke leerling uit groep acht dezelfde doorstroomtoets. Dat staat in een brief van staatssecretaris Judith Tielen aan de Tweede Kamer. Met één toets van één aanbieder ontstaat minder discussie over de vergelijkbaarheid tussen toetsen, wat volgens de staatssecretaris bijdraagt aan gelijkere onderwijskansen voor leerlingen.

Scholen kiezen dan niet langer zelf uit meerdere toetsaanbieders. Wel houden ze de vrijheid om te bepalen of ze de toets digitaal of op papier afnemen. Met deze brief geeft Tielen invulling aan een verzoek van de Tweede Kamer, die had gevraagd te onderzoeken of en hoe één landelijke toets haalbaar is.

Tielen benadrukt dat het schooladvies en de doorstroomtoets samen bepalen op welke plek een leerling het best terechtkomt binnen het voortgezet onderwijs. Ze wijst erop dat groepen leerlingen, zoals meisjes, nu geregeld onderschat worden bij het schooladvies, met langdurige gevolgen. De doorstroomtoets moet dat corrigeren, maar dan is wel vertrouwen in die toets nodig. Volgens Tielen ontbreekt dat vertrouwen momenteel voor een deel, en daarom werkt ze toe naar één krachtige, landelijke toets.

Keuzevrijheid voor scholen

Sinds de invoering van de doorstroomtoets in 2024 konden scholen kiezen uit verschillende toetsen van verschillende aanbieders, net als destijds bij de eindtoets. Dat systeem gaf scholen ruimte om een toets te selecteren die aansloot bij hun leerlingenpopulatie. Zo is de ene toets bijvoorbeeld taliger dan de andere, wat die minder passend maakt voor leerlingen met dyslexie.

Toch klinken er al langer zorgen over hoe goed die verschillende toetsen onderling vergelijkbaar zijn. De toetsen zijn weliswaar op diverse manieren op elkaar afgestemd, maar volgens de staatssecretaris blijft volledige vergelijkbaarheid onhaalbaar. Elk verschil tussen toetsversies kan namelijk doorwerken in de uitkomsten die een leerling behaalt.

De Onderwijsraad concludeerde dat het terugbrengen van het aantal toetsen naar één landelijke variant kan bijdragen aan betere kansen voor leerlingen. Deze aanbeveling vormt mede de aanleiding voor de koers die Tielen nu inzet.

Zorgvuldigheid staat voorop

Het kabinet streeft ernaar dat leerlingen vanaf schooljaar 2029/2030 dezelfde doorstroomtoets maken, ongeacht of dat digitaal of op papier gebeurt. Die stap gaat niet van vandaag op morgen: de ontwikkeling van een nieuwe, landelijke toets en een verantwoorde overgang voor zowel toetsaanbieders als scholen vragen tijd.

Draagvlak bij scholen is daarbij essentieel. Uit een peiling van het ministerie van OCW blijkt dat de meeste scholen positief staan tegenover één toets, maar dat ze het liefst hun huidige toets zouden willen behouden. Die wens is niet te combineren met de keuze voor één toets van één aanbieder.

Om tot een gedegen, inhoudelijk onderbouwde keuze te komen, gaat Tielen de komende periode in gesprek met scholen en toetsexperts. Daarbij krijgt de positie van leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben specifieke aandacht. Mochten nieuwe inzichten daartoe aanleiding geven, kan de staatssecretaris haar voornemen voor één toets nog aanpassen of uitstellen.

Verdere doorontwikkeling van de doorstroomtoets

Naast de stap naar één toets loopt er, op verzoek van de Tweede Kamer, onderzoek naar de vraag of de doorstroomtoets naast cognitieve vaardigheden ook praktische vaardigheden kan meten. Ook wordt bekeken of leerlingen een breder schooladvies kunnen krijgen, zodat ze meer tijd overhouden om te ontdekken welk schooltype het beste bij hen past.

Verder onderzoekt het ministerie hoe en wanneer een apart toetsadvies voor het praktijkonderwijs vorm kan krijgen. Tielen kijkt daarnaast naar de rol die toetsresultaten spelen bij het beoordelen van de kwaliteit van scholen, met als doel dat de toets weer vooral de ontwikkeling van de leerling zelf dient.

Voor wie de ontwikkelingen in het onderwijsbeleid en de bredere publieke sector wil blijven volgen, biedt al het actuele overheidsnieuws een overzicht van vergelijkbare beleidsupdates. Professionals die vanuit beleid, HR of onderwijsondersteuning aan dit soort dossiers willen bijdragen, vinden een overzicht van openstaande functies bij vacatures binnen de publieke sector.

Bron: Dit artikel is gebaseerd op het nieuwsbericht van de Rijksoverheid, “Staatssecretaris wil van zes naar één doorstroomtoets”, gepubliceerd op 2 juli 2026.

Veelgestelde vragen

Wat is de doorstroomtoets 2030?

Vanaf schooljaar 2029/2030 maken alle leerlingen uit groep acht dezelfde doorstroomtoets van één aanbieder. Dit vervangt het huidige systeem waarbij scholen uit meerdere toetsen konden kiezen. De toets bepaalt samen met het schooladvies op welke plek een leerling het best terechtkomt in het voortgezet onderwijs.

Waarom gaat het naar één doorstroomtoets?

Eén landelijke toets zorgt voor betere vergelijkbaarheid en minder discussie over de kwaliteit van toetsen. Volgens staatssecretaris Tielen ontbreekt momenteel vertrouwen in de verschillende toetsversies, en kan volledige vergelijkbaarheid tussen meerdere toetsen niet worden gegarandeerd. Dit draagt bij aan gelijkere onderwijskansen.

Mogen scholen nog kiezen welke doorstroomtoets ze gebruiken?

Nee, scholen kiezen niet langer uit meerdere toetsaanbieders. Wel behouden scholen de vrijheid om te bepalen of ze de toets digitaal of op papier afnemen. De inhoudelijke keuze voor één toets ligt vast.

Hoe reageren scholen op het plan voor één doorstroomtoets?

Uit een peiling van het ministerie van OCW blijkt dat de meeste scholen positief staan tegenover één toets, maar liever hun huidige toets zouden behouden. Staatssecretaris Tielen voert daarom gesprekken met scholen en toetsexperts om draagvlak te creëren en eventueel het plan aan te passen.

Wat gebeurt er met leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben?

De positie van leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben krijgt specifieke aandacht bij de ontwikkeling van de nieuwe toets. Daarnaast onderzoekt het ministerie of de doorstroomtoets ook praktische vaardigheden kan meten en of leerlingen een breder schooladvies kunnen krijgen.