Nieuwe Verlofwet: wat verandert er voor ambtenaren?

Het verlofstelsel in Nederland wordt overzichtelijker. Het kabinet presenteerde op 29 juni 2026 de nieuwe Verlofwet, die versnipperde regelingen samenvoegt in drie heldere pijlers. De verlofduur en uitkeringshoogte blijven ongewijzigd; wat verandert is de structuur. Voor professionals en HR-teams in de publieke sector betekent dit minder zoekwerk en duidelijkere kaders.

Waarom komt er een nieuwe Verlofwet?

Verlof maakt het mogelijk werk en privé in balans te houden. Dat bevordert arbeidsparticipatie en een eerlijkere verdeling van zorgtaken. De afgelopen jaren kwamen er steeds meer verlofregelingen bij, waaronder geboorteverlof en betaald ouderschapsverlof. Meer mogelijkheden, maar ook meer verwarring: het stelsel groeide uit tot een lappendeken van regels met onnodige onderlinge verschillen.

Het kabinet wil dat aanpakken met de nieuwe Verlofwet, zonder de verlofduur of de hoogte van uitkeringen te wijzigen. De wet is op 29 juni 2026 in internetconsultatie gegaan en volgt het SER-advies Balans in maatschappelijk verlof. Het streven is dat de wet in 2028 in werking treedt. Voor overheidsorganisaties als werkgever biedt dit de kans om verlofbeleid opnieuw helder te structureren. Meer over arbeidsrechtelijke veranderingen voor ambtenaren lees je ook in het artikel over wijzigingen rond de transitievergoeding.

De drie pijlers van het nieuwe verlofstelsel

Het nieuwe stelsel is opgebouwd rond drie pijlers:

1. Verlof rondom geboorte en de zorg voor kinderen
2. Verlof voor de zorg voor naasten
3. Persoonlijk verlof

Deze indeling brengt samenhang aan. Verwante regelingen komen bij elkaar, wat zowel voor werknemers als HR-afdelingen de oriëntatie vereenvoudigt.

Pijler 1: verlof rondom geboorte en kindzorg

Binnen de eerste pijler worden bestaande verlofregelingen beter op elkaar afgestemd. De opnametermijnen worden voor de meeste verlofvormen gelijkgetrokken: in de meeste gevallen wordt de periode waarbinnen verlof kan worden opgenomen zes maanden. Dat schept meer ruimte om verlof flexibel in te plannen.

Verlof aanvragen kan voortaan vooraf, tijdens én na de verlofperiode. Dat is een versoepeling ten opzichte van de huidige situatie, waarbij de aanvraagmomenten per regeling kunnen verschillen.

Vereenvoudiging voor zelfstandigen

Voor zelfstandigen verandert de berekeningsgrondslag van de zwangerschaps- en bevallingsuitkering. Nu wordt die uitkering nog berekend op basis van het urencriterium. Onder de nieuwe wet kijkt men naar het inkomen van de zelfstandige, dus de winst. Dat is een representatiever uitgangspunt, omdat het beter aansluit bij de feitelijke economische positie van de zelfstandige.

Pijler 2: zorgverlof voor naasten samengevoegd

Het huidige kortdurend en langdurend zorgverlof worden samengevoegd tot één regeling van 8 weken. De eerste 2 weken blijven betaald op 70% van het loon; de overige 6 weken blijven onbetaald. Dat is inhoudelijk geen verslechtering: de bestaande rechten blijven intact, maar de toegang wordt eenvoudiger.

Wat wel verandert is de reikwijdte. De samengevoegde regeling is breder inzetbaar dan de huidige afzonderlijke verlofvormen. Werknemers kunnen het zorgverlof niet alleen gebruiken bij de noodzakelijke verzorging van een zieke naaste, maar ook wanneer iemand afhankelijk is van hulp, zoals bij mantelzorg, en bij palliatieve zorg. Voor overheidsorganisaties met een groot aandeel medewerkers in de mantelzorgfase is dit een relevante verruiming.

Pijler 3: persoonlijk verlof onder één noemer

Calamiteitenverlof en kortverzuimverlof worden ondergebracht in de derde pijler. Inhoudelijk verandert er niets aan deze regelingen. Het enige verschil: de naam wordt vereenvoudigd tot kortverzuimverlof. Een kleine aanpassing, maar wel één die bijdraagt aan de algehele leesbaarheid van het stelsel.

Wat betekent dit voor zelfstandigen?

De vereenvoudiging voor zelfstandigen is al benoemd bij pijler 1, maar verdient een aparte toelichting. De overstap van het urencriterium naar een inkomenscriterium bij de zwangerschaps- en bevallingsuitkering raakt zelfstandigen die als zzp’er werken voor of binnen de publieke sector. De winst wordt de maatstaf, niet het aantal gewerkte uren. Dat maakt de berekening transparanter en sluit beter aan bij de praktijk van zelfstandigen met wisselende werkpatronen.

Internetconsultatie: reageer vóór 10 augustus

De Verlofwet ligt vanaf 29 juni 2026 open voor inspraak via internetconsultatie. Iedereen, dus ook HR-professionals en beleidsmedewerkers bij overheidsorganisaties, kan tot en met 10 augustus 2026 reageren op het wetsvoorstel. Het kabinet streeft ernaar de wet in 2028 in werking te laten treden.

Professionals die zich oriënteren op een functie in de publieke sector en willen weten welke arbeidsvoorwaarden daarbij horen, kunnen alle actuele vacatures in de publieke sector bekijken.

Bron: Rijksoverheid.nl, 29 juni 2026: Het kabinet komt met overzichtelijkere regels in verlofwet

Veelgestelde vragen

Wanneer treedt de nieuwe Verlofwet in werking?

De nieuwe Verlofwet zal naar verwachting in 2028 in werking treden. Het wetsvoorstel lag vanaf 29 juni 2026 open voor internetconsultatie, waarna het kabinet het voorstel verder uitwerkt voordat het in werking gaat.

Wat zijn de drie pijlers van het nieuwe verlofstelsel?

De drie pijlers zijn: (1) verlof rondom geboorte en de zorg voor kinderen, (2) verlof voor de zorg voor naasten, en (3) persoonlijk verlof. Deze indeling brengt samenhang aan en vereenvoudigt de oriëntatie voor werknemers en HR-afdelingen.

Veranderen de verlofduur en uitkeringshoogte onder de nieuwe Verlofwet?

Nee, de verlofduur en uitkeringshoogte blijven ongewijzigd. De nieuwe wet vereenvoudigt vooral de structuur door versnipperde regelingen samen te voegen, zonder de bestaande rechten aan te tasten.

Hoe verandert zorgverlof voor naasten onder de nieuwe wet?

Het huidige kortdurend en langdurend zorgverlof worden samengevoegd tot één regeling van 8 weken: 2 weken betaald op 70% van het loon en 6 weken onbetaald. De regeling wordt breder inzetbaar, ook voor mantelzorg en palliatieve zorg.

Wat verandert er voor zelfstandigen bij de zwangerschaps- en bevallingsuitkering?

De berekeningsgrondslag verschuift van het urencriterium naar het inkomen (winst) van de zelfstandige. Dit sluit beter aan bij de feitelijke economische positie van zzp’ers met wisselende werkpatronen.